İşverence geçerli sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı mahkemece veya özel hakem tarafından tespit edilerek feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işveren, işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. İşçiyi başvurusu üzerine işveren bir ay içinde işe başlatmaz ise, işçiye en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat ödemekle yükümlü olur.
Mahkeme veya özel hakem feshin geçersizliğine karar verdiğinde, işçinin işe başlatılmaması halinde ödenecek tazminat miktarını da belirler.
Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer hakları ödenir.
Mahkeme veya özel hakem, ikinci fıkrada düzenlenen tazminat ile üçüncü fıkrada düzenlenen ücret ve diğer hakları, dava tarihindeki ücreti esas alarak parasal olarak belirler.
İşçi işe başlatılırsa, peşin olarak ödenen bildirim süresine ait ücret ile kıdem tazminatı, yukarıdaki fıkra hükümlerine göre yapılacak ödemeden mahsup edilir. İşe başlatılmayan işçiye bildirim süresi verilmemiş veya bildirim süresine ait ücret peşin ödenmemişse, bu sürelere ait ücret tutarı ayrıca ödenir.
İşçi kesinleşen mahkeme veya özel hakem kararının tebliğinden itibaren on işgünü içinde işe başlamak için işverene başvuruda bulunmak zorundadır. İşçi bu süre içinde başvuruda bulunmaz ise, işverence yapılmış olan fesih geçerli bir fesih sayılır ve işveren sadece bunun hukuki sonuçları ile sorumlu olur.
Arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların, işçinin işe başlatılması konusunda anlaşmaları hâlinde;
a)İşe başlatma tarihini,
b)Üçüncü fıkrada düzenlenen ücret ve diğer hakların parasal miktarını,
c)İşçinin işe başlatılmaması durumunda ikinci fıkrada düzenlenen tazminatın parasal miktarını,
belirlemeleri zorunludur. Aksi takdirde anlaşma sağlanamamış sayılır ve son tutanak buna göre düzenlenir. İşçinin kararlaştırılan tarihte işe başlamaması hâlinde fesih geçerli hâle gelir ve işveren sadece bunun hukuki sonuçları ile sorumlu olur.
Bu maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri sözleşmeler ile hiçbir suretle değiştirilemez; aksi yönde sözleşme hükümleri geçersizdir.
EREN HUKUK SUNARair
Boşta Geçen Süre Ücretiniz ve İşe Başlatmama Tazminatınız ile tüm işçilik alacaklarınızı kolaylıkla hesaplayın!
Çalışma tarihlerinizi ve ücret ile çalışma detaylarınızı girin; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ile diğer tüm tazminat ve alacaklarınızı saniyeler içinde kolayca hesaplayın.
İşe iade davasında verilen feshin geçersizliği kararı, sürecin tamamlanması anlamına gelmez. 21. madde, karar sonrasında işleyen aşamayı düzenlemektedir: işçinin işverene başvurusu, işverenin tercihi ve bu tercihe bağlanan parasal sonuçlar. Bu aşamada da kanunda öngörülen süreler kesin nitelikte olup, sürelerin kaçırılması kazanılmış bir davanın parasal sonuçlarından yararlanılamaması sonucunu doğurabilir.
Bu Rehberde Öğrenecekleriniz
Kararın kesinleşmesinin ardından işleyen 10 iş günlük işe başvuru süresi
İşverenin 1 ay içinde yapacağı tercih: işe başlatmak veya işçiye işe başlatmama tazminatı ödemek
4-8 aylık işe başlatmama tazminatının belirlenme ölçütleri
En çok 4 aylık boşta geçen süre ücreti ve kapsamı
Sürecin İşleyişi: Başvuru, Tercih ve Sonuç
İşçinin başvurusu (10 iş günü): İşe iade kararının kesinleşmesinin ardından, kararın tarafınıza tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işverene işe başlatılma talebiyle başvurulması gerekir. Başvuruda bulunulmaması halinde fesih geçerli hale gelir ve yalnızca feshin sonuçları olan kıdem ve ihbar tazminatı gibi alacaklar şartları oluştuğu takdirde gündeme gelebilir. Bu noktada önemli bir ayrıntı bulunmaktadır: karar kesinleşmeden yapılan başvuru hukuki sonuç doğurmaz; sürenin kesinleşme tarihinden itibaren hesaplanması gerekir.
İşverenin tercihi (1 ay): İşveren, işçinin başvuru tarihinden itibaren 1 ay içinde işçiyi işe başlatmakla yükümlüdür. İşe başlatması halinde iş ilişkisi hiç kesintiye uğramamış gibi devam eder. İşe başlatmaması halinde ise mahkemece öncesinde belirlenmiş olan işe başlatmama tazminatını ödemekle yükümlü olur.
Her iki halde de ödenmesi gereken kalem: boşta geçen süre ücreti. İşçi işe başlatılsın veya başlatılmasın, dava sonrası süresi içerisinde işverene başvurusu halinde kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok 4 aya kadar doğmuş ücreti ve diğer hakları ödenir. Bu 4 aylık süre kıdemden de sayılır.
İşe İade Davasında Tespit Edilebilecek Alacaklar
İşe başlatmama tazminatı: İşçinin işe tekrar dönmek üzere dava sonucundan sonra işverene süresi içerisinde başvurması halinde işverence işe başlatılmaz ise en az 4, en çok 8 aylık ücreti tutarında işçiye tazminat ödenmesi gereklidir. Tam miktarını mahkeme takdir eder; uygulamada belirleyici ölçütler işçinin kıdemi ve fesih sebebinin ağırlığıdır. Hesaplamada ise çıplak brüt ücret esas alınır; yol, yemek, prim gibi ek ödemeler bu tazminatın hesabına dahil edilmez.
Boşta geçen süre ücreti: En çok 4 aylık ücret ve diğer haklardan oluşur. Bu kalemde, işe başlatmama tazminatından farklı olarak, ücrete ek olarak yol, yemek, ikramiye gibi süreklilik gösteren ödemeler de hesaba dahil edilir; yani giydirilmiş ücret esas alınır. Usulüne uygun bir başvuru olduğu takdirde işçi işe başlatılsa da başlatılmasa da bu tutar ödenmek zorundadır.
İki kalemin hukuki niteliği birbirinden farklıdır: ilki bir tazminat, ikincisi ise çalıştırılmayan döneme ilişkin ücret alacağıdır. Bu farklılık faiz rejimine de yansımaktadır.
Geçersiz fesih sırasında işveren tarafından ihbar tazminatı peşin ve eksiksiz olarak ödenmişse, işçi işe başlatılmadığı takdirde yeniden ihbar tazminatı talep edemez; eksik ödeme yapılmışsa fark, işe başlatmama tarihindeki ücret üzerinden tamamlanır.
?Biliyor Muydunuz?
Web sitemizdeki hesaplama aracını kullanarak kıdem tazminatınız başta olmak üzere tüm hak ve alacaklarınızı saniyeler içinde, kolayca hesaplayabilirsiniz.
Yargıtay, hem işçinin başvurusunda hem de işverenin davetinde samimiyet aramaktadır. İşçinin işe dönme iradesi bulunmaksızın yalnızca tazminat alacaklarından yararlanmak amacıyla başvuruda bulunup fiilen işe gitmez veya bu uğurda bir çaba sarf etmez ise başvuru yeterli kabul edilmeyeceğinden boşta geçen süre ücreti talep edilemez ve fesih geçerli kabul edilir. Nitekim işverenin cevabı, daveti gerçek ve koşulları belirli ise, davete geçerli bir mazeret olmaksızın uymayan işçi dava ile elde ettiği sonuçlardan yararlanamaz. İşe başlatmanın "aynı veya benzer işte, aynı koşullarla" gerçekleştirilmesi gerekir; işçinin daha düşük koşullarla veya başka bir şehirde işe çağrılması samimi bir davet olarak kabul edilmez.
Örnek Senaryo: İşe İade Sürecinin Baştan Sona İşleyişi
6 yıllık kıdeme sahip Elif'in iş sözleşmesi geçersiz sayılan bir fesihle sona erdirilmiş, kıdem ve ihbar tazminatı peşinen de ödenmiş ancak Elif açtığı davayı kazanmıştır. Karar 10 Ocak tarihinde kesinleşerek tebliğ edilmiş, Elif 8. iş gününde noter aracılığıyla işe başlatılma talebini iletmiştir. İşveren 1 aylık süre içinde Elif'i işe başlatmamıştır. Bu durumda Elif; mahkemece takdir edilen 5 aylık çıplak ücret tutarında işe başlatmama tazminatına, 4 aylık giydirilmiş ücret tutarında boşta geçen süre alacağına ve bu 4 aylık sürenin kıdeme eklenmesiyle güncellenen fark kıdem, ihbar alacaklarına hak kazanır. İş sözleşmesi, dava sonucunda işe başlatılmadığı tarihte feshedilmiş sayılır ve kıdem ile ihbar tazminatı da bu tarihteki ücret üzerinden hesaplanır.
Özel Analiz
Derinlemesine Bakış
İki kalemin hukuki niteliği farklı olduğundan faiz rejimi de ayrışmaktadır: işe başlatmama tazminatına yasal faiz, boşta geçen süre ücretine ise ücret alacağı niteliği gereği en yüksek mevduat faizi uygulanır (bkz. sayfadaki 9. HD, E. 2017/16789 ve E. 2019/5886). Tazminatın 4-8 ay arasındaki takdirinde daire yalnızca kıdem ve fesih sebebini ölçüt almakta; işçinin yaşı, medeni hali gibi unsurları dikkate almamaktadır (22. HD, E. 2017/41321). Uygulamadaki yerleşik eğilim şu şekildedir: 5 yıla kadar kıdemde 4 ay, 5-15 yıl arasında 5 ay, 15 yıl ve üzerinde 6-8 ay. Sendikal nedene dayalı fesihte ise tazminat, Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.25 uyarınca en az 1 yıllık ücret tutarında ayrıca hükmedilir. Boşta geçen süre hesabında toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan ikramiyeler ilgili döneme yansıtılarak hesaba dahil edilir.
Sık Yapılan Hatalar
İşçi bakımından: 10 iş günlük sürenin takvim günüyle karıştırılması (süre iş günü üzerinden hesaplanmakla birlikte, başvurunun geciktirilmemesi önerilir); işverenin davetine cevap verilmemesi.
İşveren bakımından: İşçinin eski işinden farklı ve daha düşük nitelikteki bir pozisyona çağrılması
Sıkça Sorulan Sorular
İşe başlatmama tazminatı kaç aylık ücret tutarındadır?
Kıdeme ve fesih sebebinin ağırlığına göre 4 ila 8 aylık çıplak brüt ücret tutarındadır. Uygulamada 5 yıla kadar kıdemi bulunan işçiler bakımından genellikle 4 ay takdir edilmektedir.
Boşta geçen süre ücreti neden en fazla 4 aydır?
Kanun bu kalem için üst sınırı 4 ay olarak belirlemiştir; yargılama daha uzun sürse dahi bu kalem 4 aylık ücreti aşamaz. Söz konusu 4 aylık süre kıdeme eklenir ve bu döneme ilişkin SGK primleri de yatırılır.
İşveren beni işe başlatırsa tazminat alabilir miyim?
İşe başlatmama tazminatı doğmaz; ancak boşta geçen süre ücretiniz (en çok 4 ay) yine ödenir. Fesih sırasında ödenmiş ihbar ve kıdem tazminatı bulunuyorsa, bu ödemeler alacaklarınızdan mahsup edilebilir.
İşe başlatılmazsam kıdem tazminatım hangi ücret üzerinden hesaplanır?
İş sözleşmesi, işe başlatılmadığınız tarihte sona ermiş sayılır; kıdem tazminatı bu tarihteki güncel ücret üzerinden ve 4 aylık boşta geçen sürede kıdeme dahil edilerek hesaplanır.
10 iş günü içinde başvurmazsam hangi haklarımı kaybederim?
İşe iadenin parasal sonuçlarından (işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti) yararlanamazsınız ve fesih geçerli hale gelir. Ödenmemiş ihbar ve kıdem tazminatı gibi diğer işçilik alacaklarınızı şartlarınız var ise talep etme hakkınız devam eder.
