İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle, İş Mahkemeleri Kanunu hükümleri uyarınca arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren, iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Taraflar anlaşırlarsa uyuşmazlık aynı sürede iş mahkemesi yerine özel hakeme de götürülebilir. Arabulucuya başvurmaksızın doğrudan dava açılması sebebiyle davanın usulden reddi hâlinde ret kararı taraflara resen tebliğ edilir. Kesinleşen ret kararının da resen tebliğinden itibaren iki hafta içinde arabulucuya başvurulabilir.
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.
Dava ivedilikle sonuçlandırılır. Mahkemece verilen karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde, bölge adliye mahkemesi ivedilikle ve kesin olarak karar verir.
Özel hakemin oluşumu, çalışma esas ve usulleri çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.
EREN HUKUK SUNARair
Boşta Geçen Süre Ücretiniz ve İşe Başlatmama Tazminatınız ile tüm işçilik alacaklarınızı kolaylıkla hesaplayın!
Çalışma tarihlerinizi ve ücret ile çalışma detaylarınızı girin; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ile diğer tüm tazminat ve alacaklarınızı saniyeler içinde kolayca hesaplayın.
Feshin geçersiz olduğu kanaatinde olan işçinin izleyeceği yol kanunda açıkça düzenlenmiştir; ancak bu yolun en kritik unsuru sürelerdir. 20. madde, fesih bildirimine itirazın hangi usulle ve hangi süre içinde yapılacağını belirlemektedir. Buradaki süreler zamanaşımı değil, hak düşürücü niteliktedir: sürenin geçirilmesi halinde, fesih hukuka ne kadar aykırı olursa olsun işe iade talebi incelenmeksizin reddedilir. Mahkeme bu süreleri, işveren tarafından ileri sürülmese dahi kendiliğinden araştırmakla yükümlüdür.
Bu Rehberde Öğrenecekleriniz
Arabuluculuk başvurusu için öngörülen 1 aylık süre ve bu sürenin başlangıcı
Arabuluculukta anlaşma sağlanamaması halinde işleyen 2 haftalık dava süresi
Feshin geçerliliğine ilişkin ispat yükünün hangi tarafta olduğu
Sürecin adım adım işleyişi
İtiraz Sürecinin Aşamaları
1. Aşama — Arabuluculuk (fesih bildiriminden itibaren 1 ay): Fesih bildiriminin işçiye tebliğ edildiği tarihten itibaren 1 ay içinde dava öncesi usulü şart olarak arabulucuya başvurulması gerekir. Arabuluculuk dava şartı olarak düzenlenmiştir; bu yola başvurulmaksızın doğrudan açılan dava usulden reddedilir.
2. Aşama — Anlaşma sağlanamaması halinde dava (2 hafta): Arabuluculuk görüşmelerinin anlaşmayla sonuçlanmaması halinde, arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır.
3. Aşama — Yargılama: İşe iade davaları ivedi işlerden kabul edilmekte olunup, diğer alacak davalarına göre daha kısa sürede sonuçlanmaktadır.
Arabuluculuk aşamasında anlaşma sağlanması da mümkündür: işe başlatma, tazminat ödemesi veya başka bir çözüm üzerinde uzlaşılması halinde süreç bu aşamada sona erer. Arabuluculuk anlaşma tutanağı ilam hükmünde olup, anlaşmaya konu edilen hususlarda sonradan dava açılamaz. Bu nedenle arabuluculuk görüşmelerine tam hesap yapılmadan ve hukuki sonuçları değerlendirilmeden anlaşılmaması önem taşır. Ancak uygulamada çoğunlukla arabuluculuk süreçlerinde anlaşma zaten pek mümkün olmamaktadır, nitekim fesih sonrasında kısa süre zarfında işverenin anlaşmaya yanaşması pek alışılagelinmiş bir durum değildir.
1 Aylık Süre Ne Zaman İşlemeye Başlar?
Uygulamada en çok hak kaybına yol açan yanılgı, sürenin fiilen çalışmanın sona erdiği tarihten itibaren işleyeceğinin düşünülmesidir. Oysa süre, fesih bildiriminin tebliğ edildiği tarihten itibaren başlar. İşveren ihbar öneli tanıyarak fesih bildiriminde bulunmuşsa, 1 aylık arabuluculuk süresi önelin sona erdiği tarihte değil, bildirimin tebliğ edildiği gün işlemeye başlar. İhbar süresinin bitmesini bekleyen işçi, halen işyerinde çalışmaya devam ederken itiraz hakkını kaybetmemek için derhal hukuki yollara başvurmalıdır.
Tebliğ tarihinin tespitinde tutanaklar da önem taşır: işçinin fesih yazısını imzalamaktan kaçınması halinde işveren "imzadan imtina" tutanağı düzenler; bu tutanağın tanık beyanlarıyla doğrulanması durumunda tebliğ o tarihte yapılmış sayılır. Dolayısıyla yazının tebliğ evrakının imzalanmaması tek başına süreyi durdurmaz.
?Biliyor Muydunuz?
Web sitemizdeki hesaplama aracını kullanarak kıdem tazminatınız başta olmak üzere tüm hak ve alacaklarınızı saniyeler içinde, kolayca hesaplayabilirsiniz.
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir. İşverenin dayandığı sebebi ispatlayamaması halinde fesih geçersiz sayılır. İşçinin, feshin işverence gösterilenden başka bir sebebe dayandığını ileri sürmesi halinde — en tipik örneği sendikal nedendir — bu iddianın ispat yükü işçiye geçer. Sendikal nedene dayalı fesih iddiası her dosyada kendi delilleriyle ayrıca değerlendirilir.
Örnek Senaryolarla Madde 20
İhbar süresine ilişkin yanılgı
Zeynep'e 1 Mart tarihinde fesih bildirimi tebliğ edilmiş ve kendisine 8 haftalık ihbar öneli tanınmıştır. Zeynep, çalışmasının Nisan ayı sonuna kadar devam edeceği düşüncesiyle 20 Nisan tarihinde arabulucuya başvurmuştur. Başvuru 1 aylık hak düşürücü süre geçtikten sonra yapıldığından işe iade talebi süre yönünden reddedilir; ancak şartları var ise kıdem tazminatı talep edilebilecektir.
Sözlü fesih ve tebliğ tarihine ilişkin uyuşmazlık
Murat'ın iş sözleşmesi sözlü olarak feshedilmiş, kendisine herhangi bir yazılı bildirim yapılmamıştır. SGK çıkışı 10 Mayıs tarihinde gerçekleştirilmiştir. Yazılı bildirim bulunmadığından tebliğ tarihi tartışmalı hale gelmekte, mahkeme iş ilişkisinin fiilen sona erdiği tarihi araştırmaktadır. Bu tespitte Murat'ın mesaj kayıtları ve tanık beyanları belirleyici olacaktır.
Özel Analiz
Derinlemesine Bakış
İhbar önelli fesihte hak düşürücü sürenin başlangıcında Yargıtay, sürenin önelin bitiminden değil bildirimin tebliğinden itibaren işleyeceği görüşünü benimsemektedir (bkz. sayfadaki 9. HD, E. 2016/24034; aynı yönde E. 2016/21287). Süre şartı kamu düzenine ilişkin olup mahkeme ve istinaf tarafından re'sen gözetilir (9. HD, E. 2016/21273).
Sık Yapılan Hatalar
İşçi bakımından: İhbar önelinin sona ermesinin beklenerek başvuru süresinin kaçırılması
İşveren bakımından: Tebliğ tutanağının usulüne uygun düzenlenmemesi
Sıkça Sorulan Sorular
Arabuluculuğa başvurmadan işe iade davası açabilir miyim?
Hayır; arabuluculuk dava şartıdır. Başvuru yapılmaksızın açılan dava usulden reddedilir. Ret kararının ardından süreler elverdiği ölçüde arabuluculuğa başvurulabilirse de bu riskin alınmaması gerekir.
Bulunabilirsiniz ve bulunmanız gerekir: 1 aylık süre bildirimin tebliğiyle başladığından, başvurunun önel içinde yapılması zorunludur. Çalışmaya devam ediyor olmanız itiraz hakkınızı etkilemez.
Fesih yazısını imzalamazsam süre işlemez mi?
Süre işlemeye devam eder. İmzadan kaçınılması halinde düzenlenen tutanağın tanık beyanlarıyla doğrulanması durumunda tebliğ o tarihte gerçekleşmiş sayılır.
Arabuluculukta anlaşırsam sonradan dava açabilir miyim?
Anlaşmaya konu edilen hususlarda dava açılamaz; anlaşma tutanağı kesin hüküm benzeri sonuç doğurur.
Davanın kabulü halinde sonuç ne olur?
Feshin geçersizliğine ve işe iadeye, 4 aylık boşta geçen süre ücreti ile işe başlatmama tazminatının tespitine karar verilir; başvuru, işe başlatma ve tazminat aşamaları hakkında ayrıntılı bilgi almak içinm.21 rehberine de göz atabilirsiniz.
