Hayır. Maden ocakları, kablo döşemesi, kanalizasyon ve tünel inşaatı gibi yer altında veya su altında yürütülen işlerde her yaştaki kadınların ve on sekiz yaşını doldurmamış erkeklerin çalıştırılması yasaktır. Yasak işin yapıldığı yere bağlıdır; aynı işletmenin yer üstündeki bölümlerinde kadın işçi çalıştırılabilir.
4857 sayılı İş Kanunu m. 72 yasağı şöyle düzenlemektedir:
“Maden ocakları ile kablo döşemesi, kanalizasyon ve tünel inşaatı gibi yer altında veya su altında çalışılacak işlerde onsekiz yaşını doldurmamış erkek ve her yaştaki kadınların çalıştırılması yasaktır.”
Maddedeki işler örnek olarak sayılmıştır; yer altında veya su altında yürütülen her iş yasak kapsamındadır. Kanunda yönetim, denetim veya sağlık hizmeti gibi görevler için bir istisna öngörülmemiştir. Yasağa aykırılık m. 104 uyarınca işveren veya işveren vekili hakkında idari para cezası uygulanmasını gündeme getirecektir.
Yer altında çalışmasına izin verilecek diğer işçiler bakımından ise m. 63 birinci fıkrası ile çalışma süresi kısaltılmıştır:
“Yer altı maden işlerinde çalışan işçilerin çalışma süresi; günde en çok yedi buçuk, haftada en çok otuz yedi buçuk saattir.”
m. 41 ise bu işçilere fazla çalışmayı kural olarak yasaklamaktadır:
“Bu Kanunun 42 nci ve 43 üncü maddelerinde sayılan hâller dışında yer altında maden işlerinde çalışan işçilere fazla çalışma yaptırılamaz.”
Emsal Karar
Emsal Karar 1: Yer altı maden işçisinin saat ücreti haftalık 37,5 saat ve altı iş günü esas alınarak bulunur
- Somut Olay
Yer altı maden işletmesinde yapılan teftişte, işverenin haftalık 37,5 saatlik süreyi beş güne bölerek günlük ücreti 7,5 saate böldüğü ve fazla çalışma ücretlerini bu saat ücreti üzerinden ödediği belirlenmiş; iş müfettişleri 805 işçinin fazla çalışma ücretinin eksik ödendiğini tespit etmiştir. İşveren, yer altı işçilerine haftada iki gün tatil verildiğini ileri sürerek tutanağın iptalini istemiş; ilk derece ve bölge adliye mahkemeleri bu kısım yönünden davayı kabul etmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Sonuç olarak 4857 sayılı Kanun'da veya diğer mevzuatta yeraltında çalışan maden işçilerinin hafta tatilinin en az 48 saat (2 gün) olduğu yönünde bir düzenleme bulunmamaktadır.”
“Haftalık çalışma süresi 37,5 saat olan yeraltı maden işçisi bakımından da saat ücreti; günlük ücret sisteminde günlük ücretinin 6,15’e (6 saat 15 dakika) bölünmesi (37,5:6=6 saat 15 dakika), aylık ücret sisteminde aylık ücretinin 187,5’a bölünmesi suretiyle tespit edilmelidir.”
- Karar
Bölge adliye mahkemesi kararı ortadan kaldırılmış, ilk derece mahkemesi kararı oybirliğiyle bozulmuştur.