Tartışma tek başına haklı fesih sebebi değildir; hakaret veya fiziksel saldırı ispatlanmadıkça işveren derhal fesih hakkını kullanamaz. Buna karşılık tartışmanın işyerinde olumsuzluğa yol açması — müşteri şikâyeti, itibar kaybı, çalışma düzeninin bozulması — feshi geçerli hâle getirebilecektir. Tartışmayı müşterinin başlatmış olması sonucu kendiliğinden değiştirmemekte, işçinin meseleyi kişiselleştirip büyütmesi ayrıca değerlendirilebilme konusu yapılabilmektedir.
Yasal Dayanak
4857 sayılı İş Kanunu m. 18/1 hükmüne göre işveren, iş sözleşmesini feshederken
“…işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır.”
Haklı fesih ise m. 25/II hükmünde sayılan ağır hâllerle sınırlıdır. Müşteriyle tartışma bu bentlerde ayrıca sayılmadığından, olay çoğunlukla geçerli fesih alanında kalmaktadır.
| Olayın niteliği | Fesih türü | Tazminat sonucu |
|---|---|---|
| Tartışmanın işyerinde olumsuzluk yaratması (şikâyet, itibar kaybı) | Geçerli fesih | İhbar ve kıdem tazminatı ödenir |
Emsal Kararlar
Emsal Karar 1: Tartışmayı müşteri başlatsa dahi fesih geçerli sayılabilir
- Somut Olay
Tanınmış bir restoranda karşılama görevlisi olarak çalışan işçi, VİP salonunun merdivenlerinde oturan yabancı uyruklu müşteriyi işveren talimatı gereği uyarmış, müşterinin küfretmesiyle tartışma başlamıştır. Müşteri kısa süre sonra geri döndüğünde işçi, işverene bilgi vermeden müşteriyi içeri almak istemediğini bildirmiş ve tartışma yinelenmiştir. Olay sosyal medyaya yansımıştır.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Sataşma niteliğinde olmadığı sürece, diğer işçilerle devamlı ve gereksiz tartışmaya girişmek, iş arkadaşları ile ciddi geçimsizlik göstermek geçerli fesih nedenidir.”
“…davacı işçinin kavgaya dönüşmeden çözebileceği basit bir anlaşmazlığı kısmen de kişiselleştirmek suretiyle büyümesine neden olduğu … gözetildiğinde davacının iş sözleşmesinin feshi müşterinin küfür etmesi nedeni ile haklı neden ağırlığında değilse de (bu tartışma eylemi işyerinde olumsuzluklara yol açtığından) geçerli nedene dayanmaktadır.”
- Karar
İşe iade kararı bozularak ortadan kaldırılmış, dava reddedilmiştir.
Emsal Karar 2: Fiziksel temasa varan tartışmada işverenden çalışmaya devam etmesi beklenemez
- Somut Olay
Mağazada satış danışmanı olarak çalışan işçi hakkında müşterilerle yaşanan üç ayrı olay sebebiyle savunma alınmış, son olayda kamera kayıtlarına göre işçi ile müşteri tartışarak birbirlerine yaklaşmış, işçi boynunu tutan müşteriyi eliyle itmiş, kavga görevlilerce ayrılmıştır.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“…davacının bir müşteriyle tartıştığı ve davacı ve müşterinin tartışarak birbirlerine doğru geldikleri, davacının boynunu tutan müşteriyi eliyle ittiği … Davacının bu eylemleri ile işyerinde olumsuzluğa yol açtığı, artık işverenin davacı ile çalışmaya devam etmesinin kendisinden beklenemeyeceği anlaşılmakla davacının iş sözleşmesinin feshi geçerli nedenle dayanmaktadır.”
Daire aynı kararda, işverenin yönetim hakkına dayanarak verdiği talimatların sınırını da çizmiştir:
“…işveren, işçinin kişilik haklarını ihlal eden talimatlar veremez. Keza, Medeni Kanunu'nun 2'nci maddesinde düzenlenen hakkın kötüye kullanılması yasağı gereği, işveren dürüstlük kuralına aykırı talimatlar da veremez.”
- Karar
İşe iade kararı kaldırılmış, dava reddedilmiştir.
Emsal Karar 3: Hakaret ispatlanamadığında fesih haklı değil, geçerlidir
- Somut Olay
Satış elemanı olarak çalışan işçiden bir müşteri depodaki ürünü istemiş, işçi yoğunluğunu gerekçe göstererek talebin ancak akşam karşılanabileceğini söylemiş, müşterinin itirazı üzerine tartışma çıkmıştır. İşveren, müşteri şikâyeti üzerine savunma alarak sözleşmeyi m. 25/II uyarınca feshetmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Davacı işçinin tartıştığı ve beklettiği müşteri ile tartıştığı sabit isede hakaret ettiği ispat edilemediğinden işveren fesihi haklı nedene dayanmamaktadır. Ancak feshe konu davranışın işyerinde olumsuzluklara yol açtığı da açık olup, artık işverenden bu işçisi ile çalışmasını beklemek doğru değildir.”
- Karar
Feshin haklı olmamakla birlikte geçerli sebebe dayandığı kabul edilerek dava reddedilmiştir.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
İşçi tarafında en sık karşılaşılan hata, tartışmayı müşterinin başlatmış olmasının kendiliğinden koruma sağlayacağının varsayılmasıdır. Kararlarda ağırlık verilen olgu, tahrikin varlığı değil, olayın iş akışını ve işveren ile işçi arasındaki güven ilişkisini bozup bozmadığıdır; bu nedenle tahrik, ancak işçinin tepkisinin ölçülü kaldığı hâllerde feshin değerlendirilmesinde işçi lehine dikkate alınmaktadır.