İş arkadaşlarıyla ciddi geçimsizlik göstermek, sıkça ve gereksiz yere tartışmaya girişmek geçerli fesih sebebi oluşturabilir; bu hâlde kıdem ve ihbar tazminatı ödenir, buna karşılık işçi işe iade talebinden sonuç alamaz. Geçimsizliğin kasıtlı bir sataşma boyutuna ulaşması hâlinde ise tazminatsız fesih de gündeme gelebilir.
Yasal Dayanak
4857 sayılı İş Kanunu m. 18 gerekçesinde, işçinin davranışlarından kaynaklanan geçerli sebepler arasında “amirleri veya iş arkadaşları ile ciddi geçimsizlik göstermek, sıkça ve gereksiz yere tartışmaya girişmek” hâli sayılmıştır.
Yine işçinin, işverenin başka bir işçisine sataşması m. 25/II-d uyarınca haklı fesih sebebi olarak düzenlenmiştir.
Ayrımın Sınırı
| Davranış | Niteliği | Sonucu |
|---|---|---|
| Yapıcı eleştiri, görüş ayrılığı | Fesih sebebi oluşturmaz | Fesih geçersizdir |
| Sürekli ve gereksiz tartışma, ciddi geçimsizlik | Geçerli sebep (m. 18) | Tazminatlar ödenir, işe iade talebi sonuçsuz kalır |
| Sataşma, darp, hakaret | Haklı sebep (m. 25/II-d) | Tazminatsız fesih |
Her hâlde aranan ölçüt aynıdır: davranışın işyerinde fiilen olumsuzluğa yol açmış, yani çalışma düzenini bozmuş olması gerekir. İş akışına hiçbir etkisi bulunmayan kişisel anlaşmazlıklar fesih sebebi sayılmaz.
Emsal Kararlar
Emsal Karar 1: İlk haksız hareketin kimden geldiği belirlenemeyen kavgada fesih geçerli sayılmıştır
- Somut Olay
Bir fabrikada alt işveren şirket bünyesinde güvenlik görevlisi olarak çalışan işçi, 07.12.2016 tarihinde saat 20:00'deki vardiya değişimi sırasında, nöbet kulübesinin temizliği nedeniyle diğer güvenlik görevlisiyle tartışmıştır. Tartışma kavgaya dönüşmüş ve olay kamera kayıtlarına yansımıştır. İşveren, iş sözleşmesini m. 25/II-(d) ve (ı) bentlerine dayanarak tazminatsız biçimde feshetmiştir.
- İlk Derece ve İstinaf Aşaması
Hem ilk derece mahkemesi hem de bölge adliye mahkemesi, kamera kayıtları ile tanık beyanlarına dayanarak kavganın diğer işçi tarafından başlatıldığını, davacının kendisini koruduğunu ve olay yerinden uzaklaşmaya çalıştığını, dolayısıyla kendisine kusur yüklenemeyeceğini kabul ederek işçinin işe iadesine karar vermiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
Daire, kamera kayıtlarında ilk haksız hareketin kimden geldiğinin belirlenemediğini saptamıştır:
“Davalı işyerinde kavga olduğu kamera kayıtlarıyla sabit olup el kol hareketleriyle başlayan konuşma sonrasında kavgayı başlatanın kim olduğu ve ilk haksız hareketin kimden geldiği tespit edilememektedir. İlk haksız hareketin kimden geldiği belirlenemediğinden ve davacının … fiziki bir müdahalede bulunduğu da tespit edilemediğinden iş akdinin feshinin haklı nedene dayandığı kabul edilemese de bu kavganın işyerinde olumsuzluğa yol açtığı ve davalı işverenden iş akdinin devamını beklemenin mümkün olmadığı anlaşılmakla davacının iş sözleşmesinin feshi geçerli nedene dayanmakta…”
- Karar
Alt mahkeme kararları bozularak ortadan kaldırılmış, işe iade davası reddedilmiştir. Bununla birlikte fesih haklı sebebe dayandırılamadığından, işçinin kıdem ve ihbar tazminatı hakkı doğmuştur.
Emsal Karar 2: İş ilişkisine yansımayan olumsuz davranış geçerli sebep sayılmaz
Daire, davranıştan kaynaklanan geçerli sebepleri sayarken geçimsizlik hâlini açıkça listeye almıştır:
“…işyerinde iş akışını ve iş ortamını olumsuz etkileyecek bir biçimde diğer kişilerle ilişkilere girmek, işin akışını durduracak şekilde uzun telefon görüşmeleri yapmak, sık sık işe geç gelmek ve işini aksatarak işyerinde dolaşmak, amirleri veya iş arkadaşları ile ciddi geçimsizlik göstermek, sıkça ve gereksiz yere tartışmaya girişmek gibi hâller verilebilir.”
Aynı kararda sınır da çizilmiştir:
“İşçinin sosyal açıdan olumsuz bir davranışı, toplumsal ve etik açıdan onaylanmayacak bir tutumu işyerindeki üretim ve iş ilişkisi sürecine herhangi bir olumsuz etki yapmıyorsa geçerli sebep sayılamaz.”
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
Geçimsizlik iddiasına dayalı uyuşmazlıklarda en sık karşılaşılan hata, işverenin olayı doğrudan tazminatsız fesih olarak nitelendirmesidir. Sataşma, darp veya hakaret ispatlanamadığında fesih haklı sayılmamakta ve işveren tazminatları ödemek durumunda kalmaktadır. İşçi tarafında ise kavganın kendisi tarafından başlatılmadığını ileri sürmek tek başına yeterli değildir; kavgaya karşılık verilmediğinin de ortaya konması gerekir, zira karşılık verildiği andan itibaren (meşru savunma hali saklı kalmak kaydı ile) kusur paylaşılmaya başlar.