Kavgayı, sataşmayı başlatan işçinin sözleşmesi tazminatsız feshedilebilir. Buna karşılık saldırıya uğrayıp karşılık vermeyen işçinin sözleşmesi feshedilmişse, bu fesih haksız kabul edilmekte ve kıdem ile ihbar tazminatı doğmaktadır.
Yasal Dayanak
4857 sayılı İş Kanunu m. 25/II-d hükmüne göre
“İşçinin işverene yahut onun ailesi üyelerinden birine yahut işverenin başka işçisine sataşması, işyerine sarhoş yahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri kullanması” haklı fesih nedenidir.
Aynı ilişkinin ters yönü İş Kanunu m. 24/II-c hükmünde işçi lehine düzenlenmiştir:
“İşveren işçiye veya ailesi üyelerinden birine karşı sataşmada bulunur veya gözdağı verirse, yahut işçiyi veya ailesi üyelerinden birini kanuna karşı davranışa özendirir, kışkırtır, sürükler, yahut işçiye ve ailesi üyelerinden birine karşı hapsi gerektiren bir suç işlerse yahut işçi hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ağır isnad veya ithamlarda bulunursa.”
İşveren işçiye sataşırsa, işçi bu hükme dayanarak kendi iradesiyle sözleşmeyi feshedip kıdem tazminatına hak kazanabilir.
| Olayın niteliği | Fesih türü | Tazminat sonucu |
|---|---|---|
| Kavgayı başlatan taraf somut delille tespit edilmiş | Başlatanın feshi haklıdır (m.25/II-d) | Başlatana tazminat ödenmez |
| Kimin başlattığı tespit edilememiş veya karşılıklı sataşma mevcut | Somut olayın şartlarına göre her iki tarafın feshi de haklı kabul edilebilir | Bu durumda tazminat ödenmez |
| İşçi saldırıya uğrar, karşılık vermez | İşçinin feshi haksızdır | Kıdem ve ihbar tazminatı ödenir |
| İşveren işçiye sataşır veya gözdağı verir (m.24/II-c) | İşçi kendi iradesiyle haklı fesih yapabilir | İşçiye kıdem tazminatı ödenir |
Emsal Kararlar
Emsal Karar 1: Karşılıklı sataşmada kimin başlattığı anlaşılamazsa iki tarafın da feshi haklıdır
- Somut Olay
Güvenlik hizmet şefi olarak çalışan işçi, işyerinde başka bir işçi tarafından darbedilmiş, kendisi herhangi bir karşılık vermemiştir. İşveren, “kavga ettiği” gerekçesiyle sözleşmesini m. 25/II uyarınca feshetmiş; yerel mahkeme, ayrıca daha önceki ve fesih bildiriminde yer almayan bir olayı da gerekçeye katarak feshi haklı bulmuştur.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“İşyerinde iki işçinin karşılıklı birbirlerine sataşmada bulunması halinde, olayı kimin başlattığı anlaşılamadığı veya tahrik bulunmadığı takdirde, her iki işçinin iş sözleşmesinin feshi haklı nedene dayanır.”
“Davacının kendisini darp eden işçiye herhangi bir karşılık vermediği ... davalı tarafından fesih sebebi olarak gösterilmeyen ve davacıya uyarı verilen daha önceki tarihli bir kavganın mahkemece fesih sebebi olarak kabul edilmesinin hatalı olduğu.”
- Karar
Kıdem ve ihbar tazminatı talebinin reddine ilişkin karar bozulmuştur.
Emsal Karar 2: Kavgayı kimin başlattığının tespiti, feshin haklılığından önce gelir
- Somut Olay
Vardiya amiriyle yaşadığı sözlü tartışma fiziki kavgaya dönüşen işçinin sözleşmesi işveren tarafından feshedilmiştir. İşçi, kavgayı vardiya amirinin başlattığını ve kendisini savunmak zorunda kaldığını ileri sürmüştür. İlk derece mahkemesi kavgayı kimin başlattığının tespit edilemediği gerekçesiyle davayı kabul etmiş; bölge adliye mahkemesi ise tanık beyanlarına göre işçinin sataşma fiilinin sabit olduğunu belirleyerek kararı kaldırmıştır.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Tanık beyanlarına göre sırtına vurduğu, böylece sataşma fiilinin sabit olduğu, haklı fesih koşullarının gerçekleştiği.”
- Karar
Bölge adliye mahkemesinin feshi haklı bulan kararı onanmıştır.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
İşverenlerin sık düştüğü hata, kavgaya karışan her iki işçiyi otomatik olarak eşit kusurlu sayıp ikisinin de sözleşmesini tazminatsız feshetmektir; sataşmaya karşılık vermeyen veya yalnızca kendisini savunan işçinin feshi haksız kabul edilmekte ve tazminat hakkı doğmaktadır. İşçi tarafında ise, karşı tarafın hakaret veya tahrikte bulunmuş olmasının kendiliğinden koruma sağlayacağı varsayılmaktadır; kararlarda belirleyici olan, tahrikin varlığı değil sataşma fiiline işçinin fiilen katılıp katılmadığıdır.