Kural olarak kısmi süreli (part time) iş sözleşmesiyle çalışan işçiye fazla çalışma da fazla sürelerle çalışma da yaptırılmaması gerekmektedir. Ancak yasağa rağmen sözleşmedeki süreyi aşan çalışma yaptırılmışsa işçinin bu sürelerin ücretini zamlı olarak isteyebilmesi her halükarda mümkündür.
Yasal Dayanak
Yasak, İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği m. 8 ile getirilmiştir:
“Aşağıda sayılan işçilere fazla çalışma yaptırılamaz. … d) Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalıştırılan işçiler.”
“Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçilere fazla sürelerle çalışma da yaptırılamaz.”
Ücretin oranı 4857 sayılı İş Kanunu m. 41 ile belirlenmiştir:
“Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırkbeş saatin altında belirlendiği durumlarda yukarıda belirtilen esaslar dahilinde uygulanan ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve kırkbeş saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışmalardır. Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmibeş yükseltilmesiyle ödenir.”
Haftalık 45 saati aşan çalışmalar ise her durumda fazla çalışmadır ve yüzde elli zamlı ödenmektedir. Kısmi süreli işçinin tanımı ve genel hakları için kısmi süreli çalışma sayfasına göz atabilirsiniz.
Emsal Karar
Emsal Karar 1: Sözleşmedeki süreyi aşan çalışma haftalık 45 saate kadar fazla sürelerle çalışmadır
- Somut Olay
Satış ve pazarlama elemanı olarak çalışan işçinin 19.01.2009 tarihli kısmi süreli iş sözleşmesinde haftalık 22,5 saat çalışma kararlaştırılmıştır. İşçi her gün üç-dört saat fazla çalıştığını ileri sürmüş, bilirkişi sözleşmedeki süreyi aşan bütün çalışmaları fazla çalışma sayarak yüzde elli zamlı hesaplama yapmıştır.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Hal böyle olunca davacının iş sözleşmesi ile kararlaştırılan haftalık yirmiikibuçuk saatten fazla çalışmasının haftalık çalışma süresi kırkbeş saate kadar olan çalışma süresi fazla süreli çalışma kabul edilerek fazla çalışma ücret alacağı hesaplanması gerekirken iş sözleşmesi ile kararlaştırılan haftalık yirmiikibuçuk saat çalışmanın üstündeki çalışmaların fazla çalışma olarak kabul edilerek yapılan hesaplama hatalıdır.”
- Karar
Hüküm bozulmuştur.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
İşveren tarafında sık görülen hata, kısmi süreli işçiye ihtiyaç duyuldukça ek saat çalışması yaptırılmasıdır. Kısmi süreli işçiye fazla çalışma yaptırılamaması, fiilen yapılan çalışmanın ücretini ortadan kaldırmamakta; çalışma süresinin düzenli olarak aşılması ise sözleşmenin tam süreli sayılmasına yol açabilmektedir.