Evden çalışan (home office) işçinin fazla çalışması öncelikle elektronik kayıtlarla ispatlanır: bilgisayar açılış-kapanış (log) kayıtları, e-postalar, kurumsal yazılımlara giriş kayıtları ve mesajlaşma geçmişi. Bu kayıtlar dahilinde uzaktan çalışan işçi de fazla mesai ücreti hak kazanabilecektir.
Yasal Dayanak
Uzaktan çalışma 4857 sayılı İş Kanunu m. 14 hükmünde düzenlenmiştir:
“Uzaktan çalışma; işçinin, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile işyeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisidir.”
“Uzaktan çalışmada işçiler, esaslı neden olmadıkça salt iş sözleşmesinin niteliğinden ötürü emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamaz.”
Uzaktan Çalışma Yönetmeliği m. 9 hükmü, çalışma süresinin ve fazla çalışmanın nasıl belirleneceğini göstermektedir:
“Uzaktan çalışmanın yapılacağı zaman aralığı ve süresi iş sözleşmesinde belirtilir. Mevzuatta öngörülen sınırlamalara bağlı kalmak koşuluyla taraflarca çalışma saatlerinde değişiklik yapılabilir. Fazla çalışma işverenin yazılı talebi üzerine, işçinin kabulü ile mevzuat hükümlerine uygun olarak yapılır.”
Fazla çalışma ücretinin dayanağı m. 41 hükmüdür. Elektronik kayıtların delil niteliği ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 199 hükmünden kaynaklanmaktadır; bu hüküm “elektronik ortamdaki veriler”i de belge olarak kabul etmektedir.
Talebin Sonucunu Belirleyen Hususlar
| Husus | Talep bakımından etkisi |
|---|---|
| Çalışma saatlerinin sözleşmede belirlenmesi | Belirlenen saati aşan çalışma fazla çalışma olarak ileri sürülebilir |
| İşverenin çalışma zamanını denetlemesi | Sisteme giriş zorunluluğu, toplantı takvimi ve anlık erişim beklentisi denetimin göstergesidir |
Emsal Karar
Emsal Karar 1: Bilgisayar log kayıtları haftalık bazda incelenmelidir
- Somut Olay
Bir bankada kıdemli müşteri hizmetleri temsilcisi olarak çalışan işçi, fazla çalışma ücretinin ödenmediğini ileri sürmüştür. İş sözleşmesinde fazla çalışmanın ücrete dâhil olduğu kararlaştırılmıştır. İşçi, kullandığı bilgisayarın log kayıtları üzerinde inceleme yapılmasını istemiş; ilk derece mahkemesi bu talebi değerlendirmeden davayı reddetmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“…gerekirse işyeri kayıtları üzerinde konusunda uzman bilirkişiye yerinde inceleme yetkisi verilerek, davacıya ait bilgisayar açılış kapanış sistem kayıtları (log kayıtları), banka içi talimat niteliği taşıyan ve Cumartesi çalışılmasına dair kayıtlar ile banka güvenlik defteri kronolojik sıralı olarak temin edilerek, inceleme yapmaya elverişli kayıtların varlığı halinde kayıtlara göre, kayıt bulunmayan dönem için ise tanık beyanlarına göre her hafta için ayrı ayrı denetime elverişli olacak şekilde rapor aldırılmalı…”
- Karar
İspat hakkının kısıtlandığı gerekçesiyle karar bozulmuştur.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
İşçi tarafında sık görülen hata, evden yapılan fazla çalışmanın yalnızca tanık beyanıyla ispat edilmeye çalışılmasıdır. Uzaktan çalışmanın tanıkla ispatı teorik olarak mümkün olsa da evden çalışan işçinin çalışma saatlerini görgüye dayalı olarak bilebilecek tanık bulunması güç olduğundan, oturum açma kayıtları, e-posta ve yazışma saatleri gibi elektronik kayıtların dosyaya sunulması belirleyici önem taşımaktadır.