Evet. İşçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, işverene kıdem ve ihbar tazminatı ödemeden derhal fesih hakkı vermektedir. Bu fesih için önceden uyarı yapılması veya bir zararın doğması gerekmemektedir. Tehlikenin varlığı, yapılan işin niteliğine göre değerlendirilecektir.
Yasal Dayanak
4857 sayılı İş Kanunu m. 25 bu hâli işverenin haklı fesih sebepleri arasında saymaktadır:
“İşçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, işyerinin malı olan veya malı olmayıp da eli altında bulunan makineleri, tesisatı veya başka eşya ve maddeleri otuz günlük ücretinin tutarıyla ödeyemeyecek derecede hasara ve kayba uğratması.”
Bentteki iki hâl birbirinden bağımsızdır; bu sayfada, işin güvenliğinin tehlikeye düşürülmesi hâli ele alınacaktır. İşçinin güvenlik önlemlerine uyma borcu 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 417 ile de düzenlenmiştir:
“İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak; işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdür.”
Emsal Kararlar
Emsal Karar 1: Tezgâhı çalışır bırakıp uyumak işin güvenliğini tehlikeye düşürür
- Somut Olay
Aynı fabrikada tezgâh operatörü olarak çalışan işçiler, gece vardiyasında sorumlu oldukları tezgâhları çalışır vaziyette bırakıp takımhanede bir saati aşkın süre uyumuştur. Kamera kayıtları ve iş güvenliği uzmanı raporuyla davranışın tehlike yarattığı tespit edilmiştir. İki bölge adliye mahkemesi feshi haklı bulurken, bir bölge adliye mahkemesi işçinin daha önce disiplin cezası almadığını ve işverenin zarar iddiası bulunmadığını belirterek kıdem ve ihbar tazminatına hükmetmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“İşçinin bu konuda uyarılması veya hatırlatmada bulunulmasına gerek olmadığı gibi, belli bir zararın oluşması da gerekmez. Aynı bentte belirtilen işçinin 30 günlük ücret tutarıyla karşılanamayacak bir zarar vermesi, işin güvenliğini tehlikeye düşürmekten bağımsız bir fesih nedenidir.”
“Gece çalışan işçinin salt uyuması, ... güvenliğini tehlikeye düşürmediği sürece ve daha önceden bu konuda işi aksattığı gerekçesiyle herhangi bir uyarı da yapılmamışsa haklı fesih nedeni olmaz.”
“Görüldüğü üzere feshin haklı nedene dayalı olup olmadığı yapılan işin niteliğine, eylemin ... ya da birden fazla kez gerçekleşmiş olmasına, ... güvenliğinin tehlikeye düşüp düşmediğine bir diğer anlatımla somut olayın özelliğine göre belirlenmelidir.”
- Karar
Uyuşmazlık, feshin haklı olduğunu kabul eden bölge adliye mahkemesi kararları doğrultusunda giderilmiştir.
Emsal Karar 2: Şoförün alkol alması başlı başına işin güvenliğini tehlikeye düşürür
- Somut Olay
Şoför olarak çalışan işçi, yük teslimatından sonra şirket araçlarının bulunduğu garajda araç kapıları açık ve alkollü hâlde uyurken bulunmuş, durum tutanağa bağlanmıştır. Mahkeme, işçinin alkollü araç kullandığının ispatlanamadığını ve şoförlerin araçta kalma uygulaması bulunduğunu belirterek feshi haksız saymış, kıdem ve ihbar tazminatına hükmetmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“İş güvenliği hükümleri, işçi sağlığı ve güvenliğini korumaya yönelik titizlikle uyulması gereken kurallardır. Bu konuda işverenin alması gereken tedbirlerin yanında işçinin de yükümlülükleri vardır. İşçinin kasıtlı bir davranışı ya da görevini savsaması sonucu işin güvenliği yönünden bir tehlike meydana gelmesi durumunda, işveren açısından derhal “haklı nedenle fesih hakkı” ortaya çıkar.”
“Somut uyuşmazlıkta davacının alkollü iken davalı şirkete ait araçların çekildiği garajda araç içerisinde alkollü vaziyette uyuduğu 24.05.2013 tarihli tutanakla sabit olmakla; davacının başlı başına alkol almasının işin güvenliğini tehlikeye düşürdüğünün kabulü gerekirken mahkemece davacının alkollü iken araç kullandığının ispatlanamadığı gerekçesiyle işveren feshinin haksız olduğunun kabul edilmesi hatalıdır.”
- Karar
Mahkeme kararı bozulmuştur.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
İşveren tarafında sık görülen hata, fesih sebebini yalnızca “işyeri kurallarına aykırılık” olarak göstermek ve davranışın hangi tehlikeyi doğurduğunu belgelememektir; tehlike ispatlanamazsa fesih haklı sayılmamaktadır.