Evet, ancak yalnızca işyerine sarhoş ya da uyuşturucu madde almış olarak gelmek veya işyerinde alkollü içki ya da uyuşturucu madde kullanmak bu kapsamdadır; işyeri dışında alınan alkolün işe hiçbir yansıması olmaması hâlinde fesih hakkı doğmaz. Kanun bu iki hâli — sarhoş gelme ile işyerinde içki içme — ayrı hâller olarak düzenlemiş, ikisini de tazminatsız fesih sebebi saymıştır.
Yasal Dayanak
4857 sayılı İş Kanunu m. 25/II-d hükmüne göre işçinin
“işyerine sarhoş yahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri kullanması” haklı fesih nedenidir.
Alkollü içki ve uyuşturucu madde kullanma yasağını ayrıntılı düzenleyen eski 4857 sayılı Kanun m. 84, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 37. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Aynı yasak, 6331 sayılı Kanunun 28. maddesinde aynen korunmuştur:
“İşyerine, sarhoş veya uyuşturucu madde almış olarak gelmek ve işyerinde alkollü içki veya uyuşturucu madde kullanmak yasaktır.” (m. 28/1)
Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre işveren, işyeri eklentilerinde hangi hâllerde alkollü içki içilebileceğini belirleme yetkisine sahiptir; üçüncü fıkrada ise işin niteliği gereği alkollü içki içmek zorunda olan bazı çalışanlar (örneğin alkollü içki üretilen işyerlerinde denetimle görevli olanlar) bu yasağın dışında tutulmuştur.
| Fiil | Nitelendirme |
|---|---|
| İşyerine sarhoş veya uyuşturucu etkisi altında gelmek | Haklı fesih sebebi |
| İşyerinde alkollü içki veya uyuşturucu madde kullanmak | Kural olarak haklı fesih sebebi |
| İşyeri dışında alkol alıp işe sarhoş olmadan, işi etkilemeden gelmek | Haklı fesih sebebi değil |
| Mesai dışında, işyeri sınırları dışında alkollü araç kullanmak | Haklı fesih sebebi değil |
Emsal Kararlar
Emsal Karar 1: İşyerinde alkol tespiti tutanak, tanık ve görüntü kaydıyla ispatlanmalıdır
- Somut Olay
Uydu haberleşme teknikeri olarak çalışan işçinin görev başındayken içki içtiği, boş şişe ve sigara izmaritlerini tuvalet çöpüne attığı ileri sürülerek sözleşmesi bildirimsiz feshedilmiştir. İşveren delil olarak tutanak, fotoğraf ve kamera görüntülerine dayanmış; bölge adliye mahkemesi feshi haklı bulmuştur.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 28. maddesinde mülga olan 4857 sayılı İş Kanunu'nun 84. maddesini aynen korumuş ve 1. fıkrasında açıkça 'işyerine, sarhoş veya uyuşturucu madde almış olarak gelmenin ve işyerinde alkollü içki veya uyuşturucu madde kullanmanın yasak' olduğu belirtilmiştir. Bu yasağa aykırılık işveren bakımından haklı fesih nedeni kabul edilmelidir.”
“Bu poşetteki içki kutularının davacı tarafından tuvalete konulduğuna ve bu suretle davacı ile fesih konusu olay arasında nedensellik bağı olduğuna ilişkin net bir sonuca varılamamaktadır.”
- Karar
Bölge adliye mahkemesinin feshi haklı bulan kararı, kamera kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmadan karar verildiği gerekçesiyle bozulmuştur.
Emsal Karar 2: İşyeri dışında alkollü araç kullanmak, işyerindeki fesih sebebi değildir
- Somut Olay
Şirketin düzenlediği akşam yemeğinde alkol tüketen işçi, yemek sonrası trafikte kolluk kuvvetlerince alkol kontrolüne tabi tutulmuş, yasal sınırın üzerinde promil tespit edilerek sürücü belgesine el konulmuştur. İşveren, olayı m. 25/II-d kapsamında haklı fesih sebebi sayarak sözleşmeyi feshetmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Söz konusu maddeye göre sarhoş olarak işyerine gelmek yasak olup, işçinin irade ve davranışları bir diğer deyişle işin normal şekilde yürütümü etkilenmiyorsa sadece işyeri dışında içki kullanılmış olması sözleşmenin feshi için yeterli değildir.”
“Somut olayda 4857 sayılı Kanun'un 25/II-(d) hükmüne göre haklı nedenle fesih koşulları bulunmadığından kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerekirken reddedilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.”
- Karar
Feshin haksız olduğuna, kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin kabulü gerektiğine karar verilmiştir.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
İşverenlerin sık düştüğü hata, işçinin işyeri dışında ve mesai dışında aldığı alkolü, işe herhangi bir yansıması bulunmadığı hâlde m. 25/II-d kapsamında haklı fesih sebebi saymaktır; bu hâlde kıdem ve ihbar tazminatı ödenmesi gerekmektedir.