Haklı nedenle fesih hakkı, fesih nedeninin öğrenildiği günden itibaren altı iş günü içinde kullanılmalıdır; bu süre hak düşürücü nitelikte olup taraflar ileri sürmese dahi hâkim tarafından resen dikkate alınır. Fesih nedeni sürekli nitelikte ise (örneğin ödenmeyen ücret), süre bu neden ortadan kalkana kadar işlemeye başlamaz.
Yasal Dayanak
4857 sayılı İş Kanunu m. 26/I hükmü şöyledir:
“24 ve 25 inci maddelerde gösterilen ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallere dayanarak işçi veya işveren için tanınmış olan sözleşmeyi fesih yetkisi, iki taraftan birinin bu çeşit davranışlarda bulunduğunu diğer tarafın öğrendiği günden başlayarak altı iş günü geçtikten ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz. Ancak işçinin olayda maddi çıkar sağlaması halinde bir yıllık süre uygulanmaz.”
Bu süreler yalnızca m. 24/II ve m. 25/II'de sayılan ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık hâllerine dayanan fesihler bakımından aranmaktadır. Geçerli sebebe dayanan fesihlerde hak düşürücü süre işlemez; bunun yerine Yargıtayın istikrar kazanmış uygulamasına göre “makul süre” ölçütü uygulanmaktadır.
| Durum | Süre | Sonucu |
|---|---|---|
| Olayın öğrenilmesi | 6 iş günü | Süre geçtikten sonra haklı fesih hakkı kullanılamaz |
| Olayın gerçekleşmesi | 1 yıl | İşçinin maddi çıkar sağladığı hâller hariç, bu süre geçtikten sonra haklı fesih hakkı kullanılamaz |
| Fesih nedeninin sürekli olması (örn. ücretin ödenmemesi) | İşlemez | Süre, neden ortadan kalkana kadar işlemeye başlamaz |
| Geçerli sebebe dayanan fesih (m. 18) | Makul süre | 6 iş günlük ve 1 yıllık hak düşürücü süreler uygulanmaz |
Emsal Kararlar
Emsal Karar 1: Devamlı nitelikteki haklı fesih nedeninde süre işlemez
- Somut Olay
Tıbbi tanıtım ve satış sorumlusu olarak çalışan davacının, ziyaret etmediği doktorları ziyaret etmiş gibi çalışma raporu düzenlediği tespit edilmiş, savunması 25.06.2010 tarihinde alınmış ve iş sözleşmesi 09.07.2010 tarihinde feshedilmiştir. Dosyada, feshe yetkili makamın olayı hangi tarihte öğrendiği açıklığa kavuşturulmamıştır.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Haklı fesih nedeninin devamlı olması durumunda hak düşürücü süre işlemez… Örneğin, ücreti ödenmeyen işçi ödeme yapılmadığı sürece her zaman haklı nedenle iş sözleşmesini feshedebilir. Bu örnekte işçi açısından haklı fesih nedeni her an devam etmektedir. Ancak işçinin daimî olarak bir başka göreve atanması veya iş şartlarının esaslı şekilde ağırlaştırılması halinde, bu değişikliğin sonuçları sürekli gibi görünse de işlem anlıktır.”
“İşverenin tüzel kişi olması durumunda altı işgünlük süre feshe yetkili merciin öğrendiği günden başlar. Bu konuda müfettiş soruşturması yapılması, olayın disiplin kurulunca görüşülmesi süreyi başlatmaz. Olayın feshe yetkili kişi ya da kurula intikal ettirildiği gün altı iş günlük sürenin başlangıcını oluşturur.”
- Karar
Feshe yetkili makamın olayı öğrendiği tarih araştırılmadan karar verildiği gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.
Emsal Karar 2: Altı iş günlük süre içindeki yeni bir olay, süresi geçmiş eski olayları da fesih kapsamına taşıyabilir
- Somut Olay
Cenaze aracı şoförü olarak çalışan davacı hakkında 2012 yılı içinde emniyet kemeri takmama, araçta sigara içme ve üniforma giymeme gerekçeleriyle tutanaklar tutulmuş; 28.01.2013 tarihinde ise cenaze sahiplerinden ücretsiz olması gereken hizmet karşılığında para istediği ve aldığı tespit edilmiştir. Şikâyet 21.02.2013 tarihinde işverene ulaşmış, iş sözleşmesi tüm bu sebeplerle birlikte 25.02.2013 tarihinde feshedilmiştir. Yerel mahkeme, 2012 tarihli olayların üzerinden altı iş günü geçtiği gerekçesiyle feshi haksız kabul etmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Feshe sebep olan eylemlerden olan ve altı iş günlük süre içerisinde fesih hakkının kullanıldığı cenaze sahiplerinden para istenmesi ve alınması olayı davacının yaptığı işin ücretsiz olması karşısında davacının doğruluk ve bağlılığa uymayan bir eylem niteliğinde olup, işverene 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25/II-e maddesi uyarınca haklı sebeple fesih yetkisi vermektedir.”
- Karar
Kıdem ve ihbar tazminatının kabulüne ilişkin karar bozulmuştur.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
İşverenlerin en sık düştüğü hata, olayı öğrendikten sonra iç soruşturma, disiplin kurulu toplantısı veya üst makamın onayını beklemek suretiyle altı iş günlük süreyi kaçırmaktır; sürenin başlangıcı disiplin kurulunun karar tarihi değil, olayın feshe yetkili kişiye ulaştığı tarihtir.