Bakiye süre ücreti, belirli süreli iş sözleşmesi işverence haklı bir sebep olmaksızın süresinden önce feshedildiğinde işçinin sözleşmenin kalan süresi için isteyebildiği tazminattır. Bu tazminatı yalnızca işçi isteyebilmektedir; işçinin başka işten elde ettiği gelir ve tasarruf ettiği giderler tazminattan indirilebilmektedir.
Yasal Dayanak
Bakiye süre ücretinin dayanağı Türk Borçlar Kanunu m. 438 hükmüdür:
“İşveren, haklı sebep olmaksızın hizmet sözleşmesini derhâl feshederse işçi, belirsiz süreli sözleşmelerde, fesih bildirim süresine; belirli süreli sözleşmelerde ise, sözleşme süresine uyulmaması durumunda, bu sürelere uyulmuş olsaydı kazanabileceği miktarı, tazminat olarak isteyebilir.”
“Belirli süreli hizmet sözleşmesinde işçinin hizmet sözleşmesinin sona ermesi yüzünden tasarruf ettiği miktar ile başka bir işten elde ettiği veya bilerek elde etmekten kaçındığı gelir, tazminattan indirilir.”
Sözleşmenin belirli süreli sayılıp sayılmayacağı 4857 sayılı İş Kanunu m. 11 uyarınca belirlenmektedir.
Yargıtay bakiye süre ücretini fiilî çalışmanın karşılığı değil, tazminat saymaktadır. Bu sebeple m. 34 uyarınca en yüksek mevduat faizi yürütülmemekte, borçlar kanununda düzenlenmiş olması ve İş Kanunu Ek m. 3'de sayılan kalemler arasında da yer almaması sebebiyle zamanaşımı bakımından genel on yıllık süre (TBK m. 146) uygulanmaktadır. Bkz: (9. HD, 23.09.2021, E. 2021/8356, K. 2021/12654)
Sözleşme ile erken fesih halinde bakiye süre ücreti (tazminatının) ödenmeyeceğini öngören sözleşme hükümleri geçersiz olup kanun emredici hükmüne aykırıdır. Bunun haricinde eğer işçiye ihbar tazminatı adı altında bir ödeme yapılmışsa, ödenen bu tutarın bakiye süre ücretinden de mahsubu gerekmektedir. Bu hususlar Yargıtay'ın 9. HD, 07.12.2021, E. 2021/8864, K. 2021/16270 kararında açıklanmıştır.
Emsal Kararlar
Emsal Karar 1: Bakiye süre ücreti ile cezai şart kural olarak birlikte istenemez
- Somut Olay
On yıl süreli sözleşmeyle çalışan kalite güvence müdürünün sözleşmesi yaklaşık bir yıl sonra işverence feshedilmiştir. Sözleşmede, süresinden önce fesih hâlinde altmış aylık net ücretin ödeneceği kararlaştırılmıştır. Yerel mahkeme bakiye süre ücretini reddetmiş, cezai şarta ve ihbar tazminatına hükmetmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Şu halde; feshe bağlı olarak ortaya çıkan cezai şart ile bakiye süre ücreti tutarı tazminatın ayrı ayrı talep edilebilmesi için bu yönde sözleşmede açık düzenlemeye ihtiyaç bulunmaktadır.”
“Taraflar arasında imzalanmış iş sözleşmesinde; bahsi geçen yönde açık bir hüküm olmadığından, cezai şart ile bakiye süre ücreti tutarı tazminatın bir arada istenmesi mümkün değildir. O halde, davacıya seçimlik hakkını kullanması için süre verilmeli, neticeye göre sonuca gidilmelidir.”
- Karar
Hüküm bozulmuştur. Daire ayrıca bilinmeyen dönem için varsayımsal indirim yapılmasını ve belirli süreli sözleşmede ihbar tazminatı talebinin reddini gerekli görmüştür.
Emsal Karar 2: Varsayımsal indirim yalnızca bilinmeyen dönem için yapılır
- Somut Olay
Bir sandıkta genel koordinatör olarak dört yıl süreli belirli süreli sözleşmeyle çalışan işçinin sözleşmesi altı ay on dört gün sonra feshedilmiştir. İlk derece mahkemesi feshin haklı nedene dayanmadığını kabul etmiş, bakiye süre tazminatından yüzde kırk oranında varsayımsal indirim yapmıştır. Karar tarihinde sözleşmenin sona ermesine iki yıldan fazla süre bulunmaktadır.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Bu nedenle bilinmeyen bir dönemin varlığı hâlinde; hesaplanan tazminattan, 438/2 hükmü gereğince indirilmesi gereken miktarlara ilişkin hiçbir somut delil bulunmasa dahi, davacının yaptığı iş, istediği takdirde yeni iş bulma ihtimali, çalışılmayan bakiye sürenin uzunluğu vb. hususlar dikkate alınarak varsayımsal bir indirim yapılması gerekir.”
“Diğer taraftan ilk derece mahkemesinin karar tarihine kadar bakiye süre sona ermekle bilinmeyen bir dönem kalmamış, yani iş sözleşmesinin kalan süresi de bilinebilir hâle gelmişse, varsayımsal indirim yapılması gerekliliği ortadan kalkar.”
- Karar
Bölge adliye mahkemesi kararı kaldırılmış, uygulanan indirim oranı düşük bulunarak ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
Uygulamada bakiye süre ücreti açısından diğer işçilik alacakları gibi 5 yıllık zamanaşımına tabi olduğu düşüncesiyle sonradan talep edilmede tereddütler yaşanabilmektedir. Oysaki bakiye süre ücreti, TBK hükmüne tabi olup zamanaşımı noktasında işçiye 10 yıllık süre tanımaktadır.