Belirli süreli iş sözleşmesi ancak belirli süreli işlerde, belli bir işin tamamlanmasına veya belirli bir olgunun ortaya çıkmasına bağlı olarak ve yazılı şekilde yapılabilmektedir. Sözleşmeye yalnızca bitiş tarihi yazılması yeterli değildir; sürekli nitelikteki bir iş için yapılan süreli sözleşme belirsiz süreli sayılır. Belirleyici olan yapılan işin niteliğidir.
Yasal Dayanak
4857 sayılı İş Kanunu m. 11 belirsiz süreli sözleşmeyi asıl, belirli süreli sözleşmeyi istisna olarak düzenlemektedir:
“İş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı halde sözleşme belirsiz süreli sayılır. Belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak işveren ile işçi arasında yazılı şekilde yapılan iş sözleşmesi belirli süreli iş sözleşmesidir.”
Şekil bakımından m. 8 ayrıca şu kuralı koymaktadır:
“Süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur.”
Belirli süreli çalışan işçiye, ayrımı haklı kılan bir neden olmadıkça, belirsiz süreli emsal işçiden farklı işlem yapılamayacağı m. 12 ile güvence altına alınmıştır.
Objektif Neden Bakımından Tipik Örnekler
| Durum | Değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| Süresi baştan belli iş (sergi, fuar, sezonluk kampanya) | Belirli süreli sözleşme yapılabilir | m. 11; 9. HD E. 2025/6002 |
| Belli bir işin tamamlanması (bina, kurulum, süreli proje) | Belirli süreli sözleşme yapılabilir | 22. HD E. 2016/17263 |
| Sürekli çalışan işçinin raporu, izni veya askerliği süresince yerine alınan işçi | Belirli bir olgu; belirli süreli sözleşme yapılabilir | m. 11; 9. HD E. 2025/6002 |
| Sürekli çalışmak üzere alınan işçi | Süre yazılmış olsa bile belirsiz süreli | 9. HD E. 2014/20640 |
| Yazılı sözleşme bulunmaması | Belirli süreli sözleşme kabul edilmez | 9. HD E. 2015/27922 |
Kanundaki objektif nedenler sınırlı sayıda değildir; maddedeki “gibi” ifadesi benzer hâllerde de belirli süreli sözleşme yapılmasına imkân vermektedir. Sözleşmenin türü konusunda tereddüt bulunduğunda belirsiz süreli olduğu kabul edilmekte olup belirli süreli sözleşmenin varlığını bunu ileri süren tarafın ispatlaması gerekmektedir.
Emsal Kararlar
Emsal Karar 1: Sözleşmeye yalnızca süre yazılması belirli süreli sözleşme yaratmaz
- Somut Olay
Bir sosyal tesiste aşçı olarak çalışan işçinin sözleşmesinde süre bir yıl olarak gösterilmiş, sözleşme süre dolmadan feshedilmiştir. İşçinin işe iade davasını mahkeme, sözleşmenin belirli süreli olduğu ve iş güvencesinin uygulanamayacağı gerekçesiyle reddetmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Sözü edilen normatif dayanaklar uyarınca, işçinin niteliğine göre sözleşmenin belirli ya da belirsiz süreli olarak değerlendirilmesi imkânı ortadan kalkmıştır. Buna karşın, yapılan işin niteliği belirli süreli iş sözleşmesi yapılabilmesi için önem arzetmektedir.”
“İş sözleşmesinde yalnızca belirli bir süre öngörülmüş olması sözleşmenin belirli süreli olarak kabulü sonucunu doğurmaz. Yukarıda belirtildiği üzere belirli süre öngörülmüş olmasının yanında belirli bir işin tamamlanması veya belli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşulların varlığı gereklidir.”
- Karar
Mahkeme kararı bozulmuştur.
Emsal Karar 2: Süreli projede çalışmak üzere yapılan sözleşme belirli sürelidir
- Somut Olay
İşçi, büyük kısmı Avrupa Birliği tarafından finanse edilen ve iki yıl olarak planlanan bir mesleki test ve sertifikalandırma projesinde teknik uzman olarak işe alınmıştır. Sözleşme süresi biterken 21.06.2013 tarihine kadar uzatılmış ve bu tarihte de nihayette işverence sona erdirilmiştir. Mahkeme, objektif koşulların bulunmadığını ve uzatma nedeniyle sözleşmenin belirsiz süreli olduğunu kabul ederek kıdem ve ihbar tazminatına hükmetmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Belirli süreli iş sözleşmesinin varlığının kabulü için hangi durumların objektif sebep olarak kabul edilebileceği 4857 sayılı Kanun'un 11. maddesinde işin niteliği gereği belirli bir süre devam etmesi, belirli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması, tahdidi olarak değil; örnek kabilinden verilmiş; benzer hallerde belirli süreli iş sözleşmesi kurulması imkanı açık tutulmuştur.”
“Davacı ile imzalanan 20.04.2011 tarihli iş sözleşmesinde davacının proje kapsamında uzman (teknik öğretmen) olarak çalışacağı belirtilmiş olup sözleşmenin diğer hükümlerinin incelenmesinde ve davalının yaptığı işin proje dâhilinde olduğu gözetildiğinde, sözleşmenin belirli süreli yapılmasını gerektirir belirli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşulların bulunduğu anlaşılmaktadır.”
- Karar
Mahkeme kararı bozulmuştur.
Emsal Karar 3: İşin ne kadar süreceği öngörülebilir olmalıdır
- Somut Olay
Bir iş ortaklığında helikopter pilotu olarak çalışan işçiyle beş yıllık “belirli süreli” sözleşme yapılmış, sözleşmenin süresi ambulans helikopter hizmet alım sözleşmesine bağlanmıştır. Sözleşmede, hizmet alım sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde işverenin derhâl fesih hakkını kullanacağı da kararlaştırılmıştır. İlk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi sözleşmeyi belirli süreli kabul ederek bakiye süre ücreti tutarında tazminata hükmetmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Taraflar arasındaki iş sözleşmesi bu bağlamda değerlendirildiğinde, sözleşme konusu işin ne kadar süreceği taraflarca bilinemediği gibi öngörülebilir de değildir.”
“Öte yandan dava dışı Sağlık Bakanlığının ihale ettiği Ambulans Helikopter Kiralama Hizmet Alımı Sözleşmesi süresi ile sınırlı olacak şekilde belirli süreli iş sözleşmesi yapılması mümkün olmakla birlikte, iş sözleşmesindeki süre belirlemesi açısından atıf yapılan dava dışı hizmet alım sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiği tarihte işverenin derhâl fesih hakkını kullanacağı ve iş sözleşmesinin sona ereceği şeklindeki düzenleme karşısında, artık, uyuşmazlık konusu iş sözleşmesi belirli süreli kabul edilemeyecektir.”
“Sözleşmenin belirli süreli yahut belirsiz süreli iş sözleşmesi olduğunun tespitinde, işçinin niteliği değil, yapılan işin niteliği önem arz etmektedir.”
- Karar
Bölge adliye mahkemesi kararı kaldırılmış, ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur.
Emsal Karar 4: Belirli süreli sözleşmede yazılı şekil geçerlilik şartıdır
- Somut Olay
Bir ortak girişimin üstlendiği restorasyon işinde proje müdürü olarak çalışan işçi, işin sonuna kadar çalışmak üzere sözlü olarak anlaşıldığını ileri sürerek bakiye süre ücreti istemiştir. Dosyada yazılı iş sözleşmesi bulunmamakta, yalnızca işverenin idareye verdiği bir taahhütname yer almaktadır. Mahkeme, sözleşmeyi belirli süreli kabul ederek bakiye süre ücretine hükmetmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Somut uyuşmazlıkta; taraflar arasında yazılı iş sözleşmesi bulunmamaktadır. Belirli süreli sözleşmenin kabulü için yazılılık şekli geçerlilik şartıdır. Dosyaya ibraz edilen taahhütname ise içeriği itibariyle iş sözleşmesi niteliğinde olmadığından sonuca etkili değildir. Açıklanan nedenlerle bakiye süre ücreti alacağının reddi gerekirken kabulü hatalıdır.”
- Karar
Mahkeme kararı bozulmuştur.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
İşveren tarafında en sık görülen hata, işletmenin sürekli işleri için her yıl yenilenen matbu “belirli süreli” sözleşmeler kullanılmasıdır. Objektif neden bulunmadığında bu sözleşmeler belirsiz süreli sayılmakta ve süre sonunda işçinin sözleşmesinin işveren tarafından sona erdirilmesi haklı bir sebebe dayanmamaktadır.