Belirli süreli sözleşme sürenin dolmasıyla kendiliğinden sona erdiğinde kural olarak kıdem ve ihbar tazminatı doğmaz. Sözleşme süre dolmadan işverence haklı neden olmaksızın feshedilirse, en az bir yıllık kıdemi bulunan işçi kıdem tazminatına hak kazanır; ihbar tazminatı ise bu hâlde de doğmaz.
Yasal Dayanak
Kıdem tazminatı, 4857 sayılı Kanun'un 120. maddesi uyarınca yürürlükte olan 1475 sayılı İş Kanunu m. 14 hükmünde sınırlı olarak sayılan sona erme hâllerinde doğmaktadır.
Sürenin dolması bu hâller arasında yer almamaktadır. İhbar tazminatına dayanak olan bildirim yükümlülüğü ise 4857 sayılı İş Kanunu m. 17 ile yalnızca belirsiz süreli sözleşmeler için öngörülmüştür:
“Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir.”
Sona Erme Şekline Göre Tazminat Hakları
| Sona erme şekli | Kıdem tazminatı | İhbar tazminatı | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Belirli sürenin dolmasıyla kendiliğinden sona erme | Doğmaz | Doğmaz | 9. HD E. 2025/9315 |
| İşverenin süre dolmadan haklı neden olmaksızın feshi | Bir yıllık kıdem varsa doğar | Doğmaz | 22. HD E. 2016/25945; 9. HD E. 2017/17644 |
| İşverenin haklı sebeple sözleşmeyi feshetmesi | Doğmaz | Doğmaz | 1475 m. 14 |
| İşçinin haklı sebeple sözleşmeyi feshetmesi | Bir yıllık kıdem varsa doğar | Doğmaz | 1475 m. 14 |
| Kanunen belirli süreli sözleşme sayılan hallerde (örneğin sözleşmeli öğretmenlerde) süre sonunda sözleşmenin sona ermesi | Doğar | Doğmaz | 9. HD E. 2020/5666 |
Belirli süreli sözleşmede işçi, süre dolmadan yapılan haksız fesih nedeniyle ihbar tazminatı yerine kalan süreye ait bakiye süre ücretini isteyebilmektedir. Yargıtay, sözleşmenin kanundan doğan bir objektif nedene dayandığı özel öğretim kurumu sözleşmelerinde kendiliğinden sona erme hâlinde de kıdem tazminatının ödenmesi gerektiğini kabul etmekte, bunun dışındaki sözleşmelerde bu sonucu uygulamamaktadır (9. HD, 17.02.2021, E. 2020/5666, K. 2021/4065).
Emsal Kararlar
Emsal Karar 1: Sürenin dolması fesih değildir, bu halde kıdem ve ihbar tazminatı hakkı doğmaz
- Somut Olay
İşçi, ilçe millî eğitim müdürlüğünde temizlik görevlisi olarak uzun süre çalışmış, son iki yılda Toplum Yararına Program kapsamında dönemsel sözleşmelerle istihdam edilmiştir. Program süresinin bitmesiyle çalışması sona ermiştir. İlk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi, sözleşmeyi belirsiz süreli sayarak kıdem ve ihbar tazminatına hükmetmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Belirli süreli iş sözleşmesinin süresinin sona ermesi, bir fesih değildir. Süresi sona eren belirli süreli iş sözleşmesi taraflarca ayrıca bir bildirim yapılmasına gerek olmadan kendiliğinden ortadan kalkar. Mülga 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesinde kıdem tazminatını ödenmesini gerektiren hâller arasında belirli süreli iş sözleşmesinin süresinin bitimi sebebiyle sona ermesi sayılmamıştır.”
“Aynı şekilde belirli süreli iş sözleşmesinin niteliği gereği bildirimli feshi mümkün değildir. Bu nedenle belirli süreli iş sözleşmelerinde, belirsiz süreli iş sözleşmelerinin bildirimli feshinde bildirim süresine uyulmaması hâlinde ödenmesi gereken ihbar tazminatı da söz konusu olmaz.”
- Karar
Bölge adliye mahkemesi kararı kaldırılmış, ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur.
Emsal Karar 2: Belirli süreli sözleşmede süresinden önce fesihte ihbar tazminatı doğmaz
- Somut Olay
İşçi, on sekiz ay süreli belirli süreli sözleşmeyle çalışmaya başlamış, sözleşmesi 131 gün sonra işverence feshedilmiştir. Mahkeme, sözleşmenin süresinden önce feshedildiği gerekçesiyle kalan süreye ait ücretle birlikte ihbar tazminatına da hükmetmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Somut uyuşmazlıkta; davacı, davalıya ait işyerinde, belirli süreli iş sözleşmesi ile çalıştığından İş Kanunu’nun 17. maddesindeki koşulların oluşmadığının anlaşılmasına göre ihbar tazminatı talebinin reddine karar verilmelidir.”
- Karar
Hüküm, ihbar tazminatı yönünden bozulmuştur.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
İşçi tarafında sık görülen hata, belirli süreli sözleşmenin süresinden önce haksız olarak feshedilmesi hâlinde ihbar tazminatı istenmesidir. Belirli süreli sözleşmede bildirim süresi bulunmadığından bu talep reddedilmektedir; işçinin bu hâlde ileri sürmesi gereken talep, kalan süreye ait ücret (bakiye süre ücreti) talebidir.