Geçerlidir, ancak kaydın sonuç doğurması için ücretin, asgari ücrete ek olarak bu sürenin zamlı karşılığını da aşması gerekir.
Yasal Dayanak
Fazla çalışma ücretinin dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu m. 41 hükmüdür. Kaydın sınırını, maddenin iki fıkrası birlikte belirlemektedir:
“Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir.”
“Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamaz.”
Kanun, fazla çalışmanın temel ücret içinde ödenmesini yasaklamamaktadır. Yargıtay sözleşme serbestisini kabul etmekle birlikte, bu serbestiyi kanuni üst sınır olan 270 saatle ve ücretin bu çalışmayı karşılayacak düzeyde olması şartıyla sınırlandırmaktadır.
Kaydın Geçerlilik Şartları ve Hesaba Etkisi
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Yazılı kayıt | Kayıt iş sözleşmesinde veya işçinin imzasını taşıyan yönetmelik ya da belgede yer almalıdır |
| Süre sınırı | Kayıt yıllık 270 saat (aylık 22,5, haftalık 5,2 saat) ile sınırlı olarak geçerlidir |
| Ücret düzeyi | Ücret, asgari ücrete ek olarak aylık 22,5 saatlik fazla çalışmanın zamlı kısmını aşmalıdır |
Sözleşmede haftalık 48 saat çalışma kararlaştırılıp ücret buna göre belirlenmişse, 45 saati aşan 3 saatin de ücrete dahil olduğu kabul edilmektedir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/9503, K. 2026/471). Kayıt geçerliyse, ispatlanan haftalık fazla çalışmadan 5,2 saat düşülmekte ve yalnızca kalan süre için ücret hesaplanmaktadır. Tanık beyanına dayalı hesaplarda indirim sırası da önem taşımaktadır. Sitede yayımlı Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2018/15623, K. 2018/26002 sayılı karara göre indirim önce haftalık fazla çalışmanın tamamına uygulanmakta, ücrete dahil süre bundan sonra düşülmektedir.
Emsal Kararlar
Emsal Karar 1: Kayıt, asgari ücrete ek olarak zamlı kısmı karşılayan ücrette geçerlidir
- Somut Olay
Bir işyerinde yaklaşık yedi yıl satış danışmanı olarak çalışan işçi, fazla çalışma ücreti talep etmiştir. İşveren, iş sözleşmesine göre günde üç saate kadar fazla çalışmanın ücrete dahil olduğunu savunmuştur. Mahkeme, işçinin haftada 51,5 saat çalıştığını kabul etmiş, ancak sözleşme kaydını hesaba yansıtmamıştır. İşçinin satış primi aldığı da sabittir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Sözleşmedeki kuralın geçerli olabilmesi için kararlaştırılan ücretin, asgari ücrete ilave olarak aylık 22,5 saat fazla çalışmanın zamlı kısmını aşacak şekilde belirlenmesi gerekir.”
“…dosyada mevcut bireysel iş sözleşmesinde günlük 3 saat fazla mesai süresinin ücrete dahil olduğu kararlaştırılmış olup, sözleşmenin bu hükmü Dairemiz uygulamasına göre yıllık 270 saat / aylık 22,5 saat / haftalık 5,2 saat ile sınırlı olarak geçerlidir.”
- Karar
Haftalık 6,5 saatlik fazla çalışmadan 5,2 saatin düşülmesi, kalan sürenin yuvarlanarak 1,5 saat kabul edilmesi ve prim usulü nedeniyle yalnızca yüzde elli zamlı kısım üzerinden hesap yapılması gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.
Emsal Karar 2: Hafta tatili çalışması ücrete dahil edilemez
- Somut Olay
5953 sayılı Basın İş Kanunu'na tabi olarak on dört yılı aşkın süre çalışan gazeteci, fazla çalışma ve hafta tatili ücreti talep etmiştir. İşveren, iş sözleşmesinin 5. maddesine göre fazla çalışma ile tatil çalışmalarının ücrete dahil olduğunu savunmuştur. Mahkeme, bu kayda dayanarak hafta tatili alacağını reddetmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Anayasal dinlenme hakkı kapsamında olan hafta tatili çalışmalarının aylık ücrete dahil olduğu hakkındaki sözleşme hükmü geçersizdir.”
- Karar
İşçinin hafta tatilinde çalışıp çalışmadığının dosya kapsamı ve tanık beyanlarına göre belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
İşveren tarafında en sık karşılaşılan hata, asgari ücret veya ona yakın bir ücretle çalışan işçinin sözleşmesine “fazla çalışma ücrete dahildir” kaydı konularak fazla çalışma ücretinin ödenmiş sayılacağının düşünülmesidir. Asgari ücret yalnızca normal çalışmanın karşılığını oluşturduğundan, bu düzeydeki bir ücretin fazla çalışmayı da karşıladığı kabul edilmemekte ve kayıt sonuç doğurmamaktadır.