Evet. İşyerinde giriş-çıkış kaydı, puantaj veya fazla çalışma tahakkuku içeren imzalı bordro bulunmayan dönemler için fazla çalışma tanık beyanıyla ispatlanabilir. Tanığın işçinin çalışma düzenini görgüye dayalı olarak bilebilecek konumda bulunması ve beyanının birlikte çalışılan dönemle sınırlı tutulması gerekmektedir.
Yasal Dayanak
Fazla çalışma ücretinin dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu m. 41 hükmüdür. İş Kanunu fazla çalışmanın ispatına ilişkin özel bir kural içermediğinden genel ispat kuralları uygulanmaktadır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 190/1 hükmü şöyledir:
“İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.”
Bu hüküm uyarınca fazla çalıştığını ileri süren işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür; fazla çalışma ücretinin ödendiğini ispat yükü ise işverene aittir. Fazla çalışma fiilî bir olgu olduğundan her türlü delille ispatlanabilmekte, ancak yazılı kayıt bulunan dönemler için tanık beyanına başvurulmamaktadır.
Tanık Beyanının Değerlendirilmesinde Aranan Ölçütler
| Ölçüt | Açıklama |
|---|---|
| Görgüye dayalı bilgi | Tanık, işçinin çalışma saatlerini bilebilecek bir görevde çalışmış olmalıdır |
| Dönem sınırı | Beyana yalnızca tanığın işçiyle birlikte çalıştığı dönem için itibar edilir |
| Husumet | İşverene davası olan ve husumetli olan tanığın beyanı yan delille desteklenmelidir |
| Makullük | Beyan edilen çalışma düzeni işin niteliğine ve hayatın olağan akışına uygun olmalıdır |
Emsal Kararlar
Emsal Karar 1: Husumetli tanık beyanı işin niteliği ve kesinleşmiş emsal kararlarla desteklenebilir
- Somut Olay
Bir kargo şirketinde önce kurye, son üç yıl şoför olarak çalışan işçi fazla çalışma ücreti talep etmiştir. Davacı tanıklarından biri kurye, diğeri güvenlik görevlisidir ve her ikisinin de işverene karşı açılmış davası bulunmaktadır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, tanıkların husumetli olduğunu ve işçinin şoförlük dönemindeki çalışma saatlerini bilebilecek konumda bulunmadığını belirterek kararı bozmuştur. İlk derece mahkemesi, aynı işverende şoför olarak çalışan işçilerin açtığı davalarda fazla çalışmanın kabul edilip kesinleştiğini ve kargo işinin yoğunluğunu gözeterek önceki kararında direnmiştir.
- Genel Kurulun Gerekçesi
“…aynı işveren aleyhine dava açan kişiler davacı tanığı olarak dinlenmiş ise bu işçilerin tanıklıklarına kural olarak itibar edilmemesi; birbirlerine tanıklık eden kişilerin beyanlarına ihtiyatla yaklaşılması ve bu tanıkların beyanlarının diğer yan delillerle birlikte değerlendirilerek sonuca gidilmesi gerekir.”
“…yapılan işin niteliği ve işyerinin özelliği dikkate alındığında davacının şoför olarak çalıştığı dönemde de fazla çalışma yaptığına ilişkin mahkeme kabulünün isabetli olduğu sonucuna varılmıştır.”
- Karar
Direnme kararı oy çokluğuyla uygun bulunmuş, alacak miktarının incelenmesi için dosya Daireye gönderilmiştir.
Emsal Karar 2: Tanık beyanına dayalı hesapta makul indirim zorunludur
- Somut Olay
Yurt dışındaki şantiyelerde montaj şefi olarak çalışan işçinin fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil alacakları tanık beyanlarına göre hesaplanmıştır
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“…ispatında salt davacı ile menfaat birliği içinde olan tanık beyanlarıyla sonuca gidilemez. Bununla birlikte başkaca delil ya da olgularla desteklenmesi durumunda davalıya karşı davası olan tanık beyanlarına itibar edilmelidir.”
“Ancak fazla çalışma, hafta tatili veya ulusal bayram genel tatil günlerinde çalışma iddiasının tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir.”
“Hükme esas alınan 05.04.2023 tarihli ek bilirkişi raporunda tanık beyanlarına göre hesaplanan fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücretinden uygun bir indirim yapılmaması da hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.”
- Karar
Karar bozulmuştur.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
İşçi tarafında en sık yapılan hata, yalnızca işverene karşı dava açmış eski çalışma arkadaşlarının tanık gösterilmesi ve bu beyanların hiçbir yan delille desteklenmemesidir. Bu ihtimalde ispat olgusu güçleşmektedir.