Evet, ancak ispatın yolu bordronun imzalı olup olmadığına göre değişmektedir. Fazla çalışma tahakkuku içeren ve ihtirazi kayıt, yani itiraz ve çekince bildiren bir not taşımayan imzalı bordroda görünenden fazla çalışma iddiası yalnızca yazılı delille ispatlanabilir. Bordro imzasızsa veya ihtirazi kayıtla imzalanmışsa fazlası tanık dâhil her türlü delille ispatlanır ve öncesinde ödenen tutar var ise hesaplanan alacaktan mahsup edilir.
Yasal Dayanak
Fazla çalışma ücretinin dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu m. 41 hükmüdür. Ödemenin nasıl belgeleneceği ise m. 37 hükmünde düzenlenmiştir:
“İşveren işyerinde veya bankaya yaptığı ödemelerde işçiye ücret hesabını gösterir imzalı veya işyerinin özel işaretini taşıyan bir pusula vermek zorundadır.”
“Bu pusulada ödemenin günü ve ilişkin olduğu dönem ile fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve genel tatil ücretleri gibi asıl ücrete yapılan her çeşit eklemeler tutarının ve vergi, sigorta primi, avans mahsubu, nafaka ve icra gibi her çeşit kesintilerin ayrı ayrı gösterilmesi gerekir.”
İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği m. 10 hükmü de fazla çalışma ödemelerinin “ücret bordrolarında ve İş Kanununun 37 nci maddesi uyarınca işçiye verilmesi gereken ücret hesap pusulalarında açıkça” gösterilmesini öngörmektedir. İşçinin imzasını taşıyan bordro, sahteliği ispatlanıncaya kadar kesin delil niteliğindedir.
Bordronun Durumuna Göre İspat ve Hesap Yöntemi
| Bordronun durumu | Fazlasının ispatı | Hesap yöntemi |
|---|---|---|
| İmzalı, ihtirazi kayıtsız, tahakkuk sembolik değil | Yalnızca yazılı delille | O ay hesaptan dışlanır |
| İmzalı, ihtirazi kayıtlı | Her türlü delille | Tanıkla ispat edilen süre hesaplanır, ödenen tutar mahsup edilir |
| İmzasız, ödeme bankadan yapılmış | Her türlü delille | Banka kaydıyla sabit ödeme mahsup edilir |
Sembolik tahakkuk ve gerçek ücretin bordroda düşük gösterilmesi hâlleri için ayrıca bkz:Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2023/18903, K. 2023/18812 ve E. 2025/6859, K. 2025/8075
Emsal Kararlar
Emsal Karar 1: Sembolik olmayan imzalı tahakkukun aksi tanıkla ispatlanamaz
- Somut Olay
Yüksek hızlı tren projesinde iş makinesi bakım ve onarım personeli olarak 2013-2018 yılları arasında çalışan işçi, iki vardiyalı çalışma düzeninde fazla çalıştığını ileri sürmüştür. Dosyada bir kısmı imzalı, bir kısmı imzasız hesap pusulaları bulunmaktadır; imzalı pusulalarda ihtirazi kayıt yoktur ve aylık 22, 29, 33, 42 ve 45 saat fazla çalışma tahakkuk ettirilmiştir. Bölge adliye mahkemesi, bordroların gerçek ücreti yansıtmadığını gerekçe göstererek tüm dönem için tanık beyanına göre hesap yapmış ve Daire bozmasına karşı direnmiştir.
- Genel Kurulun Gerekçesi
“…imzalı hesap pusulalarının fazla çalışma saatlerini içerdiği ve fazla çalışma sürelerinin de aylık 22, 29, 33, 42 ve 45 saat gibi değişkenlik göstermekle birlikte sembolik olmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle davacının imzalı hesap pusulalarında belirtilen fazla çalışma saatlerinin üzerinde çalışması bulunduğunu ancak yazılı belge ile ispatlaması gerekmekte…”
“…hesap pusulasında yazılı olan fazla çalışma saatleri esas alınmak suretiyle davacının belirlenen gerçek ücreti üzerinden hesaplama yapılması ve ödenen tahakkukların denetime elverişli şekilde mahsup edilmesi, hesap pusulaların imzasız olduğu dönem bakımından ise şimdiki gibi tanık beyanlarına göre fazla çalışma alacağının hesaplanarak…”
- Karar
Direnme kararı bozulmuştur.
Emsal Karar 2: İmzasız bordro ve banka ödemesi alacağı ortadan kaldırmaz, yalnızca mahsup edilir
- Somut Olay
İşverenin Libya'daki şantiyelerinde iş makinası uzmanı ve kaynak ustası olarak çalışan işçi fazla çalışma ücreti talep etmiştir. İşveren imzasız bordrolarla fazla mesai tahakkuk ettirmiş ve bu tutarları bankaya ödemiştir. İlk derece mahkemesi, bu ödemeler sebebiyle işçinin fazla çalışma alacağı bulunmadığı sonucuna varmıştır.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Somut olayda; davalı işverenin imzasız bordrolar ile fazla mesai tahakkuk ettirip bankaya ödediği anlaşılmaktadır. Her ne kadar bu ödemeler nedeni ile mahkemece davacının fazla mesai alacağının bulunmadığı sonucuna ulaşılmış ise de bu kabul yukarıda anlatıldığı üzere hatalıdır.”
“…ispat tanıkla yapıldığından hesaplanan fazla mesai alacağına takdiri indirim uygulandıktan sonra en son ödendiği anlaşılan fazla mesai ücretleri de mahsup edildikten sonra kalırsa bakiyeye hükmetmektir.”
- Karar
Karar bozulmuştur.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
İşçi tarafında en sık yapılan hata, bordroda fazla çalışma tahakkuku bulunduğu için dava açılamayacağının düşünülmesidir. Tahakkuk imzasız bordroda yer alıyorsa veya ihtirazi kayıtla imzalanmışsa alacak hâlâ talep edilebilmektedir.