Hayır. İşverenin, tazminatların derhal ödeneceği vaadiyle veya benzeri baskılarla işçiye imzalattırdığı istifa dilekçesi gerçek bir istifa iradesini yansıtmadığından geçersiz sayılır ve fesih işverence gerçekleştirilmiş kabul edilir; bu durumda işverenin feshinin haklı olup olmadığı da ayrıca değerlendirilir.
Yasal Dayanak
İstifa dilekçesindeki iradenin sakatlanması, genel hükümlerdeki irade fesadı kurumuna dayanmaktadır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 37/I hükmü şöyledir:
“Taraflardan biri, diğerinin veya üçüncü bir kişinin korkutması sonucu bir sözleşme yapmışsa, sözleşmeyle bağlı değildir.”
İşçinin bu sebeple işverenin haklı ya da haksız fesih hâlinde bulunup bulunmadığı ise 4857 sayılı İş Kanunu m. 24 hükmü çerçevesinde değerlendirilmektedir; baskının kaynağı işverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı bir davranışıysa (mobbing, ücretin ödenmemesi gibi), işçi bu davranışa dayanarak da haklı fesih hakkını kullanabilmektedir. İrade fesadı iddiası, tanık dâhil her türlü delille ispat edilebilmektedir.
Emsal Kararlar
Emsal Karar 1: Sözleşmenin sona ereceği tarihte “her hakkından vazgeçerek” istifa etmek hayatın olağan akışına aykırıdır
- Somut Olay
Davacının iş sözleşmesi eki, sözleşmenin 31.10.2019 tarihine kadar uzatıldığını göstermektedir. Davacının istifa dilekçesi de aynı tarihi, yani sözleşmenin kendiliğinden sona ereceği tarihi taşımaktadır. Davacı, istifa dilekçesinin gerçek iradesini yansıtmadığını, işveren tarafından iş bitimi nedeniyle sözleşmesinin sona erdirildiğini ileri sürmüş; davacı tanıkları da iş sözleşmesinin iş bitimi nedeniyle işveren tarafından feshedildiğini beyan etmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“İşçinin istifa dilekçesindeki iradesinin fesada uğratılması da sıkça karşılaşılan bir durumdur. İşverenin tazminatların derhal ödeneceği sözünü vererek ve benzeri baskılarla işçiden yazılı istifa dilekçesi vermesini talep etmesi ve işçinin buna uyması hâlinde, gerçek bir istifa iradesinden söz edilemez. Bu hâlde feshin işverence gerçekleştirildiği kabul edilmelidir.”
“…iş sözleşmesinin sona ereceği tarihte davacının işyerinden istifa ederek ayrılmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı anlaşılmaktadır. Davacı tanıkları da davacının iş sözleşmesinin iş bitimi nedeniyle davalı işveren tarafından feshedildiğini beyan etmişlerdir.”
- Karar
İstifa dilekçesi geçerli kabul edilerek ihbar tazminatının reddine ilişkin karar bozulmuştur.
Emsal Karar 2: Birebir aynı ifadeleri taşıyan matbu istifa dilekçeleri baskı emaresi sayılmıştır
- Somut Olay
Davacının farklı çalışma dönemlerine ilişkin üç adet istifa dilekçesi dosyaya sunulmuştur. Bu dilekçelerin tamamının noktasından virgülüne kadar birebir aynı ifadeleri içerdiği, tarih taşımadığı ve matbu biçimde düzenlendiği tespit edilmiştir. Davacı tanığı, işverenin işçi çıkarmasa dahi çeşitli gerekçelerle işçilerden zorla istifa dilekçesi aldığını beyan etmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“İşverence tazminatların derhal ödenmesi ve benzeri baskılarla işçiden yazılı istifa dilekçesi vermesini talep etmesi ve işçinin buna uyması halinde gerçek bir istifa iradesinden söz edilemez. Bu halde feshin işverence gerçekleştirildiği kabul edilmelidir.”
“…mevcut istifa dilekçelerinin noktasından virgülüne kadar birebir aynı ifadeler içerdiği, dilekçelerde tarih bulunmadığı ve matbu olarak düzenlendiği tespit edilmiştir… Dosya kapsamı ile tanık beyanları birlikte değerlendirildiğinde, davacının istifa iradesi olmadığı, diğer çalışanlar gibi davacıdan da iradesi dışında istifa dilekçesi alındığı bu nedenle istifaya itibar edilemeyeceği açıktır.”
- Karar
Kıdem ve ihbar tazminatı talebinin reddine ilişkin karar bozulmuştur.
Emsal Karar 3: Baskı iddiası ispatlanamadığında istifa dilekçesine değer verilir
- Somut Olay
Davacı, 29.06.2013 tarihli el yazılı istifa dilekçesinde “özel nedenlerden dolayı istifa ediyorum, istifamın kabul edilmesini arz ederim” ifadesini kullanmıştır. Davacı vekili, dilekçenin serbest iradeyle imzalanmadığını ileri sürmüş; davacı tanıkları ise davacının önceden çalıştığı firmadan teklif alması üzerine kendi isteğiyle ayrıldığını beyan etmiştir. Hizmet döküm cetvelinde, davacının davalı işyerinden çıkışının yapıldığı gün yeni işyerinde işe girişinin yapıldığı görülmüştür.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Her ne kadar davacı vekili istifa dilekçesi imzalanırken davacının bu istifa dilekçesini serbest iradesiyle imzalamadığını iddia etmiş ise de bu iddiasını ispat edememiştir. Davacı bu dilekçesini özgür iradesi ile yazmış ve dosya kapsamında iradesinin fesada uğratıldığı konusunda da herhangi bir delil bulunmamaktadır.”
- Karar
Kıdem tazminatının kabulüne ilişkin karar bozulmuştur.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
İşveren tarafında sık görülen hata, matbu ve standart metinli istifa dilekçelerini toplu işten çıkarmalarda sistematik olarak kullanmaktır; bu uygulamalar mahkemece baskı emaresi olarak değerlendirilebilmektedir.