Hayır, ancak yalnızca iki grup bakımından. İşletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekilleri ile yardımcıları, başka bir şart aranmaksızın iş güvencesi dışındadır. İşyerinin bütününü yönetenler ise ancak işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi de bulunuyorsa kapsam dışında kalır. Unvanın genel müdür olması tek başına yeterli değildir; ölçüt görev tanımı ve temsil yetkisidir.
Yasal Dayanak
4857 sayılı İş Kanunu m. 18/son hükmüne göre:
“İşletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları ile işyerinin bütününü sevk ve idare eden ve işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri hakkında bu madde, 19 ve 21 inci maddeler ile 25 inci maddenin son fıkrası uygulanmaz.”
Bu konum, dava şartı niteliğinde olup mahkemece resen gözetilmektedir.
İki Grup, İki Ayrı Ölçüt
| Grup | Aranan şart | Sonuç |
|---|---|---|
| İşletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları | Ek şart aranmaz | İş güvencesi yok |
| İşyerinin bütününü sevk ve idare edenler | İşe alma ve işten çıkarma yetkisinin de bulunması | Her iki şart birlikte varsa iş güvencesi yok |
Bu ölçütlerin uygulamaya yansıması şu şekildedir:
- Banka şube müdürü ve fabrika müdürü: İşyerini yönetmekle birlikte özgür iradesiyle işçi alma ve çıkarma yetkisi yoksa işveren vekili sayılmaz; iş güvencesinden yararlanır.
- İnsan kaynakları müdürü ve personel müdürü: İşe alma ve çıkarma yetkisi bulunsa dahi işyerinin tümünü yönetmediğinden iş güvencesinden yararlanır.
- Münferit işler için verilen yetki: Bir sözleşmeyi şirket adına imzalamak üzere yetkilendirilmek, işçiyi işveren vekili yapmaz.
- İşe alımda görüş bildirmek: İş görüşmesi yapıp uygunluk görüşü vermek, tek başına karar verme yetkisi bulunmadıkça yeterli değildir.
Emsal Kararlar
Emsal Karar 1: Unvan değil, fiilî yetki belirleyicidir
- Somut Olay
Proje kalite ve yatırımlar direktörü olarak çalışan işçinin işe iade davası, işveren vekili konumunda bulunduğu gerekçesiyle reddedilmiştir. İşveren, işçinin işyerinin bütününü sevk ve idare ettiğini ve işe alım ile işten çıkarma yetkisi bulunduğunu savunmuştur.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“…işyerinde genel müdür veya genel müdür yardımcısı unvanının kullanılması tek başına iş güvencesi kapsamı dışında bulunma sonucunu doğurmaz. Önemli olan, kendisine temsil yetkisi verilip verilmediği ve işletmenin bütününü yönetip yönetmediğidir; bu hususta görev tanımı ve konumuna bakmak gerekir.”
“…bir banka şubesi müdürü ile fabrika müdürü, iş yerini sevk ve idare etmekle beraber, özgür iradesi ile işçi alma ve işten çıkarma yetkisi yoksa işveren vekili sayılmaz. İş güvencesinden yararlanır. Aynı şekilde, işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan insan kaynakları müdürü ile personel müdürü, iş yerinin tümünü yönetmediğinden iş güvencesi hükümlerinden yararlanabilecektir.”
Somut olayda Dairece, işçinin adının şirketin temsil ve ilzama yetkili kişileri arasında bulunmadığı, yönetim kurulu kararlarıyla yalnızca münferit işler için yetkilendirildiği ve işe alım sürecinde görüş bildirmekle yetindiği, tek başına personel aldığına veya çıkardığına ilişkin belge sunulmadığı saptanmıştır.
- Karar
Hüküm bozulmuş; işçinin iş güvencesi kapsamında bulunduğu, davanın esası hakkında karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Emsal Karar 2: İşveren vekili yardımcısında ek yetki aranmamaktadır
- Somut Olay
Altı ülkede altı şirketten oluşan uluslararası bir taşımacılık grubunda, uluslararası global finans ve mali işler direktörü ile uluslararası global insan kaynakları direktörü olarak çalışan iki işçinin sözleşmeleri feshedilmiştir. Her ikisi de ülkeler operasyon direktörüne (COO) bağlı çalışmaktadır. Bölge adliye mahkemesinin iki dairesi, aynı konumdaki bu işçiler bakımından zıt kararlar vermiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“…her iki davacının da işletme düzeyinde işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili durumundaki Ülkeler Operasyon Direktörü (COO) …'e bağlı çalıştıkları, … davacıların çalıştıkları pozisyon bakımından 'işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili yardımcısı' durumunda olduklarından iş güvencesi hükümlerinden yararlanamayacakları açıktır.”
- Karar
Uyuşmazlık, bu işçilerin iş güvencesi kapsamı dışında bulunduğu yönünde giderilmiştir.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
İşveren tarafında en sık karşılaşılan hata, işveren vekilliği savunmasının yalnızca unvana dayandırılmasıdır; ispat yükü işverende olup görev tanımı ve temsil yetkisi belgelerle ortaya konmalıdır.