Sürekli ve süreksiz iş ayrımı, İş Kanunu'nun hangi hükümlerinin uygulanacağını belirlemektedir. Nitelikleri bakımından en çok otuz iş günü süren işler süreksiz sayılmakta ve bu işlerde kıdem, ihbar, fesih ve yıllık izin gibi temel hükümler yerine Türk Borçlar Kanunu uygulanmaktadır. Ölçüt fiilen çalışılan gün sayısı değil, işin niteliğidir.
Yasal Dayanak
Ayrım 4857 sayılı İş Kanunu m. 10 ile yapılmıştır:
“Nitelikleri bakımından en çok otuz iş günü süren işlere süreksiz iş, bundan fazla devam edenlere sürekli iş denir.”
Aynı madde, süreksiz işlerde uygulanmayacak hükümleri tek tek saymakta ve bu konularda Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanacağını öngörmektedir. Sayılan hükümler arasında işyerini bildirme (m. 3), iş sözleşmesinin şekli (m. 8), belirli ve belirsiz süreli sözleşme ayrımının sınırları (m. 12), kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışma (m. 13-14), deneme süresi (m. 15), bildirimli fesih (m. 17), haklı nedenle fesih ve fesihle bağlantılı diğer hükümler (m. 23-29), engelli çalıştırma zorunluluğu (m. 30), ücret garantisi ve ücretin saklı kısmı (m. 34), yıllık ücretli izin (m. 53-59) ve 1475 sayılı Kanun m. 14 yerine geçen geçici 6. madde bulunmaktadır.
Ayrımın Sonuçları
| Konu | Sürekli işte | Süreksiz işte |
|---|---|---|
| Kıdem tazminatı ve bildirim süreleri | İş Kanunu hükümleri | İş Kanunu hükümleri uygulanmaz; Borçlar Kanunu |
| İş güvencesi (m. 18-21) | Koşullar varsa uygulanır | m. 10'da sayılmamıştır; ancak altı aylık kıdem koşulu otuz iş gününü aşmayan işte gerçekleşemez |
| Yıllık ücretli izin | Uygulanır | Uygulanmaz |
| İşyerinde 30 işçi hesabı | İşçi sayıya katılır | Sayıya katılmaz |
| Ücret, fazla çalışma, hafta tatili | Uygulanır | m. 10'da sayılmadığından uygulanır |
| Ölçüt | İşin niteliği | İşin niteliği; fiilî çalışma süresi belirleyici değildir |
Ayrım, belirli süreli sözleşme ayrımıyla karıştırılmamalıdır. Belirli süreli iş sözleşmesi tarafların öngördüğü süreye, süreksiz iş ise işin kendi niteliğine bağlıdır; birkaç gün çalışılmış olması, işin sürekli nitelik taşıdığı durumda işçiyi süreksiz işçi hâline getirmemektedir. Belirli süreli sözleşmenin koşulları ayrı sayfada işlenmiştir.
Mevsimlik işler de süreksiz iş değildir. Mevsim boyunca süren ve her yıl tekrarlanan çalışma sürekli iş niteliğinde olup mevsim arası dönemde sözleşme askıda kalmaktadır (mevsimlik işçinin kıdemi).
Emsal Kararlar
Emsal Karar 1: Süreksiz işçi 30 işçi sayısına katılmaz
- Somut Olay
İşe iade davasında ilk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi ise işyerinde otuz işçi çalıştırılmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Davacı, işverenin aynı işkolunda iki ayrı işyeri bulunduğunu temyiz aşamasında belgelemiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Otuz işçi sayısının belirlenmesinde belirli-belirsiz süreli, tam- kısmi süreli, daimi-mevsimlik iş sözleşmesi ile çalışanlar arasında bir ayırım yapılamaz.”
“İş Kanunu kapsamı dışında kalan ve işçi sıfatını taşımayan çırak, stajyer ve meslek öğrenimi gören öğrencilerle süreksiz işlerde çalışanlar, keza işyerinde ödünç(geçici) iş ilişkisi ile çalıştırılanlar ile alt işveren işçileri o işyerinde çalışan işçi sayısının belirlenmesinde hesaba katılmazlar.”
- Karar
İki işyerinin niteliği ve çalışan sayısı birlikte değerlendirilmeden verilen karar bozulmuştur.
Emsal Karar 2: Temizlik ve yemek hizmetleri sürekli iş niteliğindedir
- Somut Olay
Toplu iş sözleşmesinde “yasada belirtilen sürekli işlerde geçici işçi ve müteahhit firma çalıştırılamaz” hükmü yer almaktadır. İşçi sendikası, işverenin sürekli işlerde taşeron işçi çalıştırdığının tespitini istemiştir. Aynı sendikanın 2002 yılında açtığı davada temizlik, tahmil, yemek, bakım, şoförlük ve ofis hizmetlerinin sürekli iş olduğu tespit edilmiştir. Mahkeme davayı reddetmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
Daire, önceki kararda saha temizliği, yemek hizmetleri ve bakım işlerinin “1475 sayılı İş Kanunu'nun 8. Maddesinde düzenlenen nitelikleri bakımından 30 iş gününden fazla süren sürekli iş olduğunun” tespit edildiğini hatırlatmış ve şöyle devam etmiştir:
“Sözleşmenin 14. Maddesi bütünü ile değerlendirildiğinde ve ayrıca yıllık ücretli izinle ilgili 26. Madde düzenlemesi dikkate alındığında, süreksiz işlerde, belirli süreli işler ile yıllık ücretli izinde olan işlerin izinde oldukları süre için geçici işçi (ödünç iş ilişkisi) veya müteahhit (taşeron-alt işveren) işçisi çalıştırılabileceği, bununda dışında sürekli işler olan işverenin asıl ve yardımcı işlerinde geçici işçi veya alt işveren işçisi çalıştırılamayacağı çok açık olarak belirtilmiştir.”
- Karar
Hüküm bozulmuştur.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
En sık görülen hata, otuz günden kısa süren her çalışmanın süreksiz iş sayılmasıdır. Kanun işin niteliğine bakmaktadır: sürekli nitelikteki bir işte bir hafta çalışıp ayrılan işçi süreksiz işçi değildir; aynı işverende kısa aralıklarla tekrar eden girişler ise çoğu zaman sürekli bir iş ilişkisinin parçalanmış görünümüdür. İşveren tarafında ise süreksiz işçilerin kıdem ve ihbar dışında da hiçbir işçilik hakkı bulunmadığı varsayılmaktadır; oysa ücret, fazla çalışma ve tatil ücretleri m. 10'da sayılmadığından süreksiz işte de uygulanmaktadır.