Asgari süreli sözleşmede taraflar belirli bir süre fesih yapmamayı üstlenmekte, süre dolduğunda sözleşme belirsiz süreli olarak devam etmektedir. Azami süreli sözleşmede ise sözleşme süresi içinde tarafların fesih yapması mümkün olmakla birlikte, sözleşme en geç sürenin sonunda kendiliğinden sona erer. On yıldan uzun süreli sözleşmelerde ise taraflar on yıl geçtikten sonra altı aylık bildirim sürelerine uyarak sözleşmeyi feshedebilmektedirler.
Yasal Dayanak
Asgari ve azami süreli sözleşme kanunda ayrıca tanımlanmamıştır; nitelendirme yargı kararları ile yapılmaktadır.
Uzun süreli sözleşmeler için ise 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 430 şu kuralı koymaktadır:
“Taraflardan her biri, on yıldan uzun süreli hizmet sözleşmesini on yıl geçtikten sonra, altı aylık fesih bildirim süresine uyarak feshedebilir. Fesih, ancak bu süreyi izleyen aybaşında hüküm ifade eder.”
Belirsiz süreli sözleşmede uyulacak bildirim süreleri ise m. 17'de ayrıca belirlenmiştir.
On Yıl Sınırı
TBK m. 430/3 on yıldan uzun süreli sözleşme yapılmasını yasaklamamakta, on yıldan sonra her iki tarafa altı aylık bildirimle fesih imkânı tanımaktadır. Fesih, bildirim süresini izleyen aybaşında hüküm doğurmaktadır. Yargıtay kararlarında bu hüküm, on yıldan uzun süreli belirli süreli iş sözleşmesi yapılamayacağı biçiminde ifade edilmektedir.
Emsal Kararlar
Emsal Karar 1: İki yıllık iş garantisi veren sözleşme asgari süreli, dolayısıyla belirsiz sürelidir
- Somut Olay
Genel müdür olarak işe alınan işçiyle imzalanan sözleşmede iki yıllık iş garantisi verilmiş, iki yıldan önce yapılacak fesihte kalan sürenin ücretinin ödeneceği kararlaştırılmıştır. Sözleşme üç ay sonra feshedilmiştir. Mahkeme sözleşmeyi belirli süreli kabul etmiş, bakiye ücreti cezai şart olarak indirimle hüküm altına almıştır.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Yukarıda yapılan açıklamalar ile dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; taraflar arasında imzalanan 09.04.2014 tarihli sözleşme nitelik olarak asgari süreli sözleşmedir. Asgari süreli sözleşmeler, tarafların bildirimli fesih haklarını asgari bir süre için ortadan kaldırırlar. Bu sözleşmeler tarafların öngördükleri asgari sürenin bitimi ile kendiliğinden sona ermez, belirsiz süreli sözleşme olarak devam ederler. Bu nedenle belirli süreli iş sözleşmesi olarak kabul edilmeleri mümkün değildir.”
- Karar
Mahkeme kararı onanmıştır.
Emsal Karar 2: Süre içinde ihbarla fesih hakkı tanıyan akademik sözleşme azami sürelidir
- Somut Olay
Bir üniversitede her yıl yenilenen sözleşmeyle çalışan öğretim görevlisinin sözleşmesinde, iki tarafın da altmış gün önceden yazılı bildirimle sebep göstermeden fesih yapabileceği kararlaştırılmıştır. Üniversite yeni sözleşme yapmamış, sözleşme dönem sonunda sona ermiştir. Yerel mahkeme yanılgılı şekilde ihbar tazminatına hükmetmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Azami süreli iş sözleşmesi için ise kanunda bir tanımlama yapılmamıştır. Bu sözleşme biçiminde taraflar bir azami süre belilerler ancak bu süre içerisinde sözleşmeyi herzaman feshi ihbarla sona erdirme yetkisine sahiptirler. Azami sürenin sonuna kadar sözleşme belirsiz süreli iş sözleşmesi hükmündedir ve taraflar arasındaki bir uyuşmazlık durumunda belirsiz süreli iş sözleşmesi hükümleri uygulanır. Belirlenen süre sonunda iş sözleşmesi kendiliğinden sona erer.”
“Yukarıda açıklanan bilgiler ve taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 15/2. maddesi birlikte değerlendirildiğinde davacının azami süreli sözleşme ile çalıştığı ve belirlenen süre sonunda sözleşmenin sona erdiği anlaşılmaktadır. İhbar tazminatı talebinin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile kabulü hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.”
- Karar
Mahkeme kararı bozulmuştur.
Emsal Karar 3: Kanunla sınırlanmış azami sürenin dolmasında kıdem tazminatı doğar
- Somut Olay
Ölen eczacının eşi adına işletilen eczanede mesul müdür olarak çalışan eczacının sözleşmesinde süre kararlaştırılmamıştır. Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun, mesul müdürle işletmeyi beş yılla sınırlamaktadır. Beş yılın dolmasıyla iş ilişkisi sona ermiş, mahkeme sözleşmeyi belirli süreli kabul ederek kıdem ve ihbar tazminatı taleplerini reddetmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Belirtilen bu maddeler uyarınca taraflar arasında yapılan sözleşmenin yasa gereği 5 yılı geçemeyeceği anlaşılmakta olup sözleşme, azami süreli iş sözleşmesidir. Burada sözleşmenin en fazla yürürlükte kalacağı süre 5 yıldır ve sözleşmenin belirli süreli sözleşme olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.”
“Ancak somut olayda, taraflar arasındaki sözleşme yasa gereği belirlenen 5 yılın dolması ile sona ermiştir. Bu sebeple de davacı ihbar tazminatı talep edemese de kıdem tazminatı talep edebilecektir.”
- Karar
Mahkeme kararı bozulmuştur.
Emsal Karar 4: Sözleşme süresi boyunca fesih hakkı tanınmışsa belirli süreli veya azami süreli sözleşmeden bahsedilemez
- Somut Olay
Bir otoyol projesinin müşavirlik işi için kurulan iş ortaklığında, süresi projenin bitimine bağlanan “belirli süreli” matbu sözleşmelerle çalışan işçilerin sözleşmeleri, işleri bittikçe sona erdirilmiştir. Sözleşmelerde, sözleşme devam ettiği sürece tarafların ihbar öneli tanıyarak fesih yapabileceği de yazılıdır. Bölge adliye mahkemeleri sözleşmeyi belirli, azami süreli veya belirsiz süreli sayarak bakiye süre ücreti konusunda farklı sonuçlara ulaşmıştır.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Öte yandan proje süresi ile sınırlı olacak şekilde belirli süreli iş sözleşmesi yapılması mümkün olmakla birlikte, iş sözleşmelerindeki sözleşme süresi boyunca taraflara süreli fesih imkânı veren düzenleme nedeniyle uyuşmazlık konusu iş sözleşmelerinin belirli süreli de kabul edilemeyeceği açıktır. Gerçekten iş sözleşmelerinin süresi, projenin bitimi ile ilişkilendirilmiş ise de taraflara sözleşme süresi boyunca süreli fesih yoluyla iş sözleşmesini sona erdirme hakkı tanınmış olup ortada şeklen belirli süreli bir iş sözleşmesi bulunmamaktadır.”
“Uyuşmazlığa konu iş sözleşmeleri belirsiz süreli olduğuna göre; işçilerin, yaptıkları işin bitimi gerekçe gösterilerek sözleşmelerinin sona erdirilmiş olması nedeniyle bakiye süre ücretinden kaynaklı tazminata hak kazanmaları mümkün değildir.”
- Karar
Uyuşmazlık, sözleşmeleri belirsiz süreli kabul eden bölge adliye mahkemesi kararları doğrultusunda giderilmiştir.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
Uygulamadaki en yaygın hata, başlığında “belirli süreli” yazan her sözleşmenin belirli süreli sayılmasıdır. Sözleşmede süre boyunca bildirimli fesih hakkı saklı tutulmuşsa sözleşme azami süreli veya belirsiz süreli sayılmakta, işçi bakiye süre ücreti isteyememektedir.