Sözleşmede ödeme günü kararlaştırılmışsa bu günün geçmesiyle faiz kendiliğinden işlemeye başlayacaktır. Ödeme günü belli değil ise faiz, işverenin ihtarla temerrüde düşürüldüğü tarihten işleyecektir. İhtarname yoksa arabuluculuk son tutanağı, o da yoksa dava ve ıslah tarihleri faiz başlangıcı için esas alınır. Kıdem tazminatında ise ihtar aranmaksızın faiz, her halükarda fesih tarihinden itibaren işler.
Yasal Dayanak
4857 sayılı İş Kanunu m. 32 ücretin en geç ayda bir ödeneceğini öngörmekle birlikte, Yargıtay kendiliğinden temerrüt için bireysel veya toplu iş sözleşmesinde açıkça belirlenmiş bir ödeme günü aramaktadır.
Burada özellikle altını çizme gerekir ki sözleşmede işinin ücret ödeme günü kararlaştırılmış olsa bile düzensiz şekilde yapılan fazla mesai çalışmalarına dair doğacak ücretlere, hafta tatili çalışması ücretlerine, bayram çalışmalarındaki ücretlere faiz işletilmesi için işverenin bu konuda temerrüde düşürülmüş olması/ücretin talep edilmiş olması aranmaktadır. Bu sebeple ihtarname önemi özellikle burada devreye girmektedir.
İş hukuku uygulamasında ise çoğunluk ile işçiler, işveren ile problem yaşamamak için iş akdi devam ederken bu ihtarı çekmekte çekimser yaklaşmakta ve işten ayrılış sürecinde veya sonrasında ihtar çekerek alacaklarını güvence altına almaya çalışmaktadırlar.
Kıdem tazminatı bakımından faiz başlangıcında ise 1475 sayılı Kanun m. 14 özel bir hüküm getirmiştir:
“Kıdem tazminatının zamanında ödenmemesi sebebiyle açılacak davanın sonunda hakim gecikme süresi için, ödenmeyen süreye göre mevduata uygulanan en yüksek faizin ödenmesine hükmeder.”
Uygulanacak faizin türü ve oranları için m. 34 sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
Temerrüt Tarihinin Belirlenmesi
| Durum | Temerrüt tarihi | Dayanak |
|---|---|---|
| Sözleşmede kesin ödeme günü | Ödeme gününün geçmesi | 9. HD E. 2021/8649 |
| İhtarname | İhtarnamenin tebliği | 9. HD E. 2024/11093 |
| Arabuluculuk başvurusu | Son tutanak tarihi | 9. HD E. 2022/3222 |
| Kıdem tazminatı | Fesih tarihi | 1475 s.K. m. 14 |
İhtar ve arabuluculuk yalnızca o tarihte muaccel olan alacaklar için temerrüt oluşturmaktadır. Son tutanak tarihinde henüz muaccel olmayan aya ait ücretin bu kapsamda hesaplanamayacağı 9. HD, E. 2024/4326, K. 2024/8888 sayılı kararda; davaya taraf değişikliğiyle katılan davalı bakımından faizin talep tarihinden başlayacağı ise 9. HD, E. 2024/6135, K. 2024/9421 sayılı kararda belirtilmiştir. Arabuluculuk son tutanağının temerrüde etkisi ise 9. HD, E. 2022/3222, K. 2022/3813 sayılı uyuşmazlığın giderilmesi kararıyla açıklığa kavuşmuştur.
Emsal Karar
Emsal Karar 1: İhtarnamede alacak kalemlerini saymak yeterlidir; verilen süre temerrüdü erteler
- Somut Olay
İşçi, 19.04.2006-13.05.2015 tarihleri arasında transmikser ve pompa operatörü olarak çalışmış, iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmiştir. İşverene gönderdiği ihtarnamede fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil ile hafta tatili ücretlerinin tebliğden itibaren üç gün içinde ödenmesini istemiştir. İhtarname 15.05.2015 tarihinde tebliğ edilmiş, mahkeme ise bu alacaklara dava ve ıslah tarihlerinden faiz işletmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Söz konusu ihtarnamede alacak miktarlarının belirtilmesi gerekmez.”
“İhtarnamenin davalı tarafa 15.05.2015 tarihinde tebliğ edildiği görülmekle; anılan alacaklara 21.05.2015 tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerekir.”
- Karar
Faiz başlangıcı 21.05.2015 olarak düzeltilmek suretiyle karar onanmıştır.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
İşçi tarafında sık yapılan hata, ihtarnamenin yalnızca sözleşmenin tarafı olan işverene gönderilmesi ve asıl işveren veya diğer sorumlulara tebliğ edilmemesidir. Bu durumda ihtar edilmeyen sorumlu bakımından faiz, ancak arabuluculuk son tutanağından veya dava ve ıslah tarihlerinden başlamaktadır.