Hayır. Sözleşmeyi haklı nedenle dahi fesheden taraf ihbar tazminatı isteyemez; ancak bu durum kıdem tazminatı hakkını engellememektedir.
Yasal Dayanak
İhbar tazminatının kaynağı 4857 sayılı İş Kanunu m. 17'dir:
“Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır.”
Bu hüküm, ancak bildirimli (süreli) fesihte uygulanır. Haklı nedenle derhal fesih hakkı, işçi için m. 24'te, işveren için m. 25'te düzenlenmiştir; bu maddelere dayanan hukuken doğru yapılmış bir fesihte bildirim süresine uyma zorunluluğu bulunmadığından, feshi yapan taraf bakımından ihbar tazminatı sorumluluğu doğmaz. Buna karşılık kıdem tazminatı m. 25'in yalnızca II numaralı bendinde (ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâller) doğmaktan çıkmakta; m. 25'in I, III ve IV numaralı bentlerine (sağlık nedenleri, zorlayıcı sebep, tutukluluk/gözaltı) dayanan fesihlerde işçinin kıdem tazminatı hakkı saklı kalmaktadır.
Emsal Kararlar
Emsal Karar 1: Fesheden taraf, feshi haklı olsa dahi ihbar tazminatı alamaz
- Somut Olay
Davacı, iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı neden olmaksızın feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı talep etmiştir. Davalı ise davacının komşu bir işyerinde iş bulduğu için kendisinin ayrıldığını savunmuştur. Yerel mahkeme, feshin işveren tarafından yapıldığını ispat yükünün işverende olduğu gerekçesiyle davayı kabul etmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“İhbar tazminatı … iş sözleşmesini fesheden tarafın karşı tarafa ödemesi gereken bir tazminat olduğu için iş sözleşmesini fesheden tarafın feshi haklı bir nedene dayansa dahi ihbar tazminatına hak kazanması mümkün olmaz. Yine işçinin 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesi hükümleri uyarınca emeklilik, muvazzaf askerlik, evlilik gibi sebeplerle iş sözleşmesini feshetmesi durumunda ihbar tazminatı talep hakkı bulunmamaktadır. Anılan fesihlerde işveren de ihbar tazminatı talep edemez.”
- Karar
Tanık anlatımlarına göre iş sözleşmesini davacının haklı bir sebep olmaksızın feshettiği, bu nedenle ihbar tazminatı talebinin reddi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.
Emsal Karar 2: Zorlayıcı sebeple fesihte ihbar tazminatı doğmaz, kıdem tazminatı doğar
- Somut Olay
Davacının sürücü belgesine, yapılan trafik kontrolü sonucunda iki ay süreyle el konulmuştur. İşveren, bu durumun çalışma imkânını ortadan kaldırdığı gerekçesiyle iş sözleşmesini 4857 m. 25/III (zorlayıcı sebep) uyarınca feshetmiştir. Yerel mahkeme, feshin haklı olduğu gerekçesiyle kıdem tazminatı talebini de reddetmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“İş sözleşmesinin zorlayıcı sebeplerle 4857 sayılı Kanun'un 25/III. bendi uyarınca feshi halinde, işverenin bildirim şartına uyma ya da ihbar tazminatı ödeme yükümlülükleri bulunmamaktadır. Ancak, mülga 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca kıdem tazminatının ödenmesi gerekir.”
- Karar
Kıdem tazminatı talebinin reddine ilişkin karar bozulmuştur.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
İşçi tarafında sık görülen hata, kendi haklı feshinin (m. 24) işverenden ihbar tazminatı da alacağı biçiminde yorumlanmasıdır; feshi yapan taraf, feshi haklı olsa dahi ihbar tazminatı talep edemez.