İşveren vekili, işveren adına hareket eden ve işin, işyerinin veya işletmenin yönetiminde görev alan kişidir. İşveren vekilinin bu sıfatla işçilere karşı yaptığı işlemlerden doğrudan işveren sorumludur; işçi, ücret ve tazminat alacaklarını işveren vekilinden şahsen isteyemez.
Yasal Dayanak
4857 sayılı İş Kanunu m. 2 işveren vekilini ve sorumluluğun kime ait olduğunu şöyle düzenlemektedir:
“İşveren adına hareket eden ve işin, işyerinin ve işletmenin yönetiminde görev alan kimselere işveren vekili denir. İşveren vekilinin bu sıfatla işçilere karşı işlem ve yükümlülüklerinden doğrudan işveren sorumludur.”
“Bu Kanunda işveren için öngörülen her çeşit sorumluluk ve zorunluluklar işveren vekilleri hakkında da uygulanır. İşveren vekilliği sıfatı, işçilere tanınan hak ve yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.”
İşveren Vekilinin Özellikleri
| Konu | Sonuç |
|---|---|
| İşçilere karşı yaptığı işlemler (talimat, izin, fesih bildirimi) | Doğrudan işvereni bağlar; sorumlu işverendir |
| İşçilik alacaklarından kişisel sorumluluk | Yoktur; dava işverene yöneltilir |
| İş Kanunu'ndaki idari yükümlülükler ve cezalar | İşveren vekili hakkında da uygulanır |
| Kendi iş sözleşmesinden doğan hakları | İşçi olarak kıdem, ihbar, izin ve ücret hakları saklıdır |
| İş güvencesi | İşletmenin bütününü yönetenler ve belirli işyeri yöneticileri yararlanamaz |
| Şirketi temsile yetkili organ (yönetim kurulu, şirket müdürü) | İşçi değildir; İş Kanunu uygulanmaz |
Emsal Kararlar
Emsal Karar 1: İşveren vekiline husumet yöneltilemez
- Somut Olay
Bir belediyeden taş döşeme işi alan şirketin yetkilisinin eşi, işçileri bulmuş, işi organize etmiş ve yevmiyeleri ödemiştir. Ödenmeyen ücretini isteyen işçi, şirketle birlikte işveren vekiline de dava açmış; yerel mahkeme ikisini müteselsilen sorumlu tutmuştur.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“davalı …’ın 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/4. maddesinde tanımlandığı üzere, işyerinde işveren adına hareket eden ve işin ve işyerinin ve işletmenin yönetiminde görev alan işveren vekili konumunda bulunduğu, aynı madde metninde ifade edildiği üzere, işveren vekilinin bu sıfatla işçilere karşı muamele ve yükümlülüklerinden doğrudan işverenin sorumlu olduğu hususu göz önünde bulundurulduğunda, işveren vekili olan … yönünden davanın husumetten reddi gerekir iken, ödenmeyen ücret alacağından müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.”
- Karar
İşveren vekili yönünden hüküm bozulmuştur.
Emsal Karar 2: Şirketi temsile yetkili genel müdür işçi sayılmaz
- Somut Olay
Yurt dışındaki bir iştirak şirketinde genel müdür ve aynı zamanda yönetim kurulu başkanı olarak çalışan davacı, görevden alınınca iş sözleşmesine dayanarak ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti istemiştir. Mahkemeler, işverence haklı fesih ispat edilemediği gerekçesiyle talepleri kabul etmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Genel müdürün organ sıfatını kazanmaksızın yönetim kurulu üyesi olması hâlinde, genel müdürlük görevi sebebiyle iş ilişkisinin devam ettiği sonucuna varılmalıdır. Buna karşın şirketi temsil ve ilzama yetkili kişi-organ sıfatı kazanılmışsa, işçi ve işveren sıfatı aynı kişide birleşemeyeceğinden, iş ilişkisinin bulunmadığı kabul edilmelidir.”
“Somut olayda; davacının davalı Şirkette genel müdür ve aynı zamanda Yönetim Kurulu başkanı olarak davalı Şirketi temsil ve ilzama birinci derece yetkili bulunduğu anlaşılmaktadır.”
- Karar
Bölge adliye mahkemesi kararı kaldırılmış, ilk derece mahkemesi kararı görevsizlik kararı verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur.
Emsal Karar 3: Yönetici işçinin özen ve sadakat borcu daha fazladır
- Somut Olay
Yirmi yıl çalıştığı işyerinde üretim müdürü olan davacının sözleşmesi, evli bir kadın işçiyle işyerinde uygunsuz yakınlaşması gerekçesiyle feshedilmiştir. Bölge adliye mahkemesi, olaya karışan diğer işçinin sözleşmesinin feshedilmemesini eşit davranma borcuna aykırı bularak tazminatları kabul etmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“İşçi ile işveren arasındaki ilişki ne kadar sıkı olur ve işçinin işyerindeki pozisyonu ne kadar önemli olursa sadakat borcunun kapsamı da o oranda genişler”
“Böyle bir durumda işverenin sözleşmenin feshinde eşit davranma borcunu ihlal ettiğinden söz edilemeyeceğinden Bölge Adliye Mahkemesinin aksi yöndeki gerekçesi yerinde görülmemiştir.”
- Karar
Feshin haklı nedene dayandığı kabul edilerek kıdem ve ihbar tazminatına ilişkin hüküm bozulmuştur.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
Çalışan tarafında sık görülen hata, işçiyi işe alan, talimat veren ve ücreti ödeyen şef veya müdürün de davaya davalı olarak eklenmesidir; bu hallerde işveren vekili yönünden dava husumetten reddedilmekte ve işçi aleyhine yargılama giderleri doğabilmektedir.