Masrafı işverence karşılanan mesleki eğitim karşılığında işçi belirli bir süre çalışmayı üstlenmiş ve bu süre dolmadan ayrılmışsa istenebilmektedir. Gider, çalışılan ve çalışılması gereken sürelere göre oranlanarak indirilmektedir. İş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin gideri ise hiçbir durumda işçiye yansıtılamamaktadır.
Yasal Dayanak
Eğitim giderinin iadesi kanunda ayrıca düzenlenmemiştir; Yargıtay, işçinin eğitim karşılığında belirli süre çalışmayı üstlenmesini işverene karşı sadakat borcunun bir görünümü olarak kabul etmektedir. Sınırlardan biri TBK m. 420 hükmüdür:
“Hizmet sözleşmelerine sadece işçi aleyhine konulan ceza koşulu geçersizdir.”
Diğer sınır 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m. 17/7'dir:
“Bu madde kapsamında verilecek eğitimin maliyeti çalışanlara yansıtılamaz. Eğitimlerde geçen süre çalışma süresinden sayılır.”
İşverenin isteyebileceği tutar, sözleşmede yazılı rakamla değil, işçi için fiilen yapılmış ve belgelenmiş eğitim giderleriyle sınırlıdır.
Emsal Kararlar
Emsal Karar 1: Eğitim gideri çalışılan süreye göre oranlanır, zorunlu eğitim gideri istenemez
- Somut Olay
1991'den beri çalışan işçi, 09.01.2003 tarihli taahhütnameyle bir proje kapsamında ABD'ye eğitime gönderilmiş; dönüşünde 2 yıl 6 ay çalışmayı, aksi hâlde 122.800,00 ABD dolarından az olmamak üzere masrafları ödemeyi üstlenmiştir. İşçi bu süre dolmadan, sigortalılık süresi ve prim gün sayısını tamamladığı gerekçesiyle ayrılmış ve ABD'de başka bir işyerinde çalışmaya başlamıştır. İşçi, taahhütnamenin yalnızca işçi aleyhine cezai şart içerdiğini savunmuştur.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Verilen eğitimin karşılığında yükümlenilen çalışma süresinin de eğitimin türü ve masrafları ile orantılı olması gerekir. Buna karşın, işçiye 4857 sayılı İş Kanunu'nun 78 inci ve devamı maddeleri hükümlerine göre iş sağlığı ve güvenliği önlemleri kapsamında verilmesi gereken zorunlu eğitimlere ait giderler istenemez. İşverence işçi adına yapılan eğitim giderlerinin tamamı yerine, işçinin çalıştığı ve çalışması gereken sürelere göre oran kurularak indirildikten sonra kalan miktarının tahsiline karar verilmesi gerekir. Gerçekten işçi, eğitimden sonra çalışmayı yükümlendiği sürenin bir kısmında çalışmış ise işverene bu konuda katkı sağlamış olmaktadır. İşçinin yükümlü olduğu sürenin tamamında çalışılmış olunması hâlinde ise işverence eğitim giderleri istenemez.”
“Her ne kadar Bölge Adliye Mahkemesince taahhütnamenin 5 inci maddesindeki düzenleme cezai şart olarak kabul edilerek değerlendirme yapılmış ise de bu maddede belirlenen miktar cezai şart olmayıp ödenmesi gereken eğitim gideridir.”
- Karar
Bölge adliye mahkemesi kararı, ilave gerekçeyle onanmıştır.
Emsal Karar 2: Vadesi gelmemiş eğitim taksitleri hüküm altına alınamaz
- Somut Olay
2010-2017 yılları arasında pilot olarak çalışan işçi için 60.000,00 ABD doları ve KDV tutarında eğitim gideri yapılmış, 61 ay boyunca ücretinden kesinti yapılmıştır. İşçi, haklı nedenle ayrıldığı kabul edilerek kıdem tazminatı kazanmış; mahkeme, işverenin karşı davasında bakiye 30.988,91 ABD dolarının tamamına hükmetmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Yukarıda yapılan açıklamalara göre yapılan eğitim masrafının işverene ödenmesi gerektiğinin kabulünde bir isabetsizlik bulunmamakta ise de; dava tarihi itibarıyla işçinin eğitim masrafından doğan ve 180 aylık ödeme periyoduna göre vadesi gelen alacak hesaplanarak sonucuna göre karşı dava hakkında bir karar verilmesi gerekir. Bu husus gözetilmeden henüz vadesi gelmemiş olan eğitim masrafı taksitlerinin de hüküm altına alınması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.”
- Karar
Bölge adliye mahkemesi kararı kaldırılmış, ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
İşveren tarafında sık görülen hata, taahhütnamede yazılı toptan tutarın harcama belgeleri sunulmadan istenmesi ve işe başlarken verilen zorunlu iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin de gidere eklenmesidir. Belgelendirilemeyen tutarlar ile mevzuat gereği işverence karşılanması zorunlu eğitim giderleri işçiden talep edilememekte ve talep bu kısımlar yönünden reddedilmektedir.