Ramazan ve Kurban bayramlarının arife günleri, saat 13.00'e kadar çalışma günü, saat 13.00'ten itibaren ise genel tatil sayılmaktadır; bu nedenle arife günü tam gün çalıştırılan bir işçi, o gün için yarım günlük genel tatil ücretine ayrıca hak kazanmaktadır. Arife günü öğleden sonrasının yarım gün tatil olarak hesaba katılması, dini bayramların toplam tatil süresini (Ramazan Bayramı'nda üç buçuk gün, Kurban Bayramı'nda dört buçuk gün) doğru biçimde tamamlamaktadır.
Yasal Dayanak
Arife günü ve dini bayram tatillerinin süresi, 4857 sayılı Kanunda değil, kapsam dışı bir mevzuat olan 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun'un 2. maddesinde düzenlenmektedir. Bu hüküm, konunun tek doğrudan yasal dayanağı olduğundan ve Yargıtay kararlarında da tutarlı biçimde aynen aktarıldığından, kapsam dışı mevzuat kuralı uyarınca bağlantısız olarak aşağıda aktarılmaktadır:
“Ramazan Bayramı; Arife günü saat 13.00'ten itibaren üçbuçuk gün, Kurban Bayramı; Arife günü saat 13.00'ten itibaren dörtbuçuk gündür.”
Bayram günü çalışmasının ücretinin miktarı ise 4857 sayılı İş Kanunu m. 47 hükmüne göre belirlenmektedir:
“Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilere, kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmazlarsa, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretleri tam olarak, tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenir.”
Arife ve Yarım Gün Tatilin Hesaba Katılışı
| Husus | Açıklama |
|---|---|
| Arife günü niteliği | Saat 13.00'e kadar normal çalışma günü; saat 13.00'ten itibaren genel tatil (yarım gün) |
| Arife günü tam gün çalışma | İşçi arife günü tam gün (saat 13.00'ten sonrasını da) çalıştırılırsa, o gün için yarım günlük genel tatil ücretine ayrıca hak kazanır |
| Ramazan Bayramı toplam süresi | Arife günü yarım gün + bayramın 3 tam günü = 3,5 gün genel tatil |
| Kurban Bayramı toplam süresi | Arife günü yarım gün + bayramın 4 tam günü = 4,5 gün genel tatil |
| Diğer genel tatiller | 1 Ocak, 23 Nisan, 1 Mayıs, 19 Mayıs, 30 Ağustos birer gün; 29 Ekim Ulusal Bayramı 28 Ekim saat 13.00'ten başlayarak 1,5 gündür |
| Toplu iş sözleşmesi katsayısı | Bazı işyerlerinde toplu iş sözleşmesiyle arife/genel tatil çalışması karşılığı kanuni bir günlük ücretin üzerinde (örneğin üç yevmiye) ödeme kararlaştırılabilir; bu hâlde sözleşme hükmü, kanuni asgari düzenlemenin üzerinde olduğundan geçerlidir |
Emsal Karar
Emsal Karar 1: Arife günü yarım gün olarak hesaba katılmalıdır
- Somut Olay
Endeks okuma işi yapan işçilerin ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağı hesaplanırken, aynı işyerinde aynı işi yapan işçilerin emsal dosyalarında arife günlerinin yarım gün, diğer resmî bayramların (23 Nisan, 1 Mayıs, 19 Mayıs, 30 Ağustos) birer gün ve 29 Ekim'in 1,5 gün olarak tespit edildiği; ancak inceleme konusu dosyada bilirkişinin bunun yerine tüm resmî ve dini bayramlarda birer tam gün çalışıldığı kabulüyle hesaplama yaptığı görülmüştür.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Aynı iş yerinde aynı işi aynı dönem içerisinde yapan işçilerin farklı bir çalışma sistemi içerisinde olamayacağı düşünülerek mahkemece yapılacak iş ek rapor aldırılarak davacının dini bayramlarda arife günleri yarım gün ve diğer tüm resmi bayramlarda çalıştığının kabulü ile ulusal bayram genel tatil ücretini hesaplattırmak ve hüküm altına almak iken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.”
- Karar
Yerel mahkeme kararı, arife günlerinin yarım gün olarak dikkate alınmaması nedeniyle bozulmuştur.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
İşveren tarafında sık görülen hata, arife gününün tamamının normal çalışma günü sayılıp saat 13.00'ten sonraki çalışmanın ayrıca ücretlendirilmemesidir; oysa 2429 sayılı Kanun uyarınca arife günü öğleden sonrası genel tatil kapsamındadır ve bu saatlerde çalıştırılan işçiye yarım günlük genel tatil ücreti ayrıca ödenmelidir.