Evet. 1475 sayılı Kanun'un öngördüğü 30 günlük kıdem tazminatı süresi nispi emredici niteliktedir ve hizmet sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle işçi lehine artırılabilmektedir; örneğin her tam yıl için 45 veya 60 günlük ücret tutarında tazminat kararlaştırılması geçerlidir. Ancak bu artış mutlak bir sınırla karşı karşıyadır: yıllık tazminat tutarı, hangi sözleşmeyle belirlenmiş olursa olsun kanuni tavan miktarını aşamaz.
Yasal Dayanak
1475 sayılı Kanun m. 14 hükmü şöyledir:
“Bu maddede belirtilen kıdem tazminatı ile ilgili 30 günlük süre hizmet akidleri veya toplu iş sözleşmeleri ile işçi lehine değiştirilebilir.”
“Ancak, toplu sözleşmelerle ve hizmet akitleriyle belirlenen kıdem tazminatlarının yıllık miktarı, Devlet Memurları Kanununa tabi en yüksek Devlet memuruna 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçemez.”
İlk fıkra nispi emredici bir düzenlemedir: işçi lehine sapma (sürenin artırılması, şartların hafifletilmesi) geçerli, aleyhine sapma (sürenin kısaltılması) geçersizdir. İkinci fıkradaki tavan ise mutlak emredicidir; taraflar arasında ne kararlaştırılırsa kararlaştırılsın, mahkemece resen gözetilmesi gerekmektedir.
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| 30 günlük sürenin sözleşmeyle artırılması | İşçi lehine olduğundan geçerlidir. |
| 30 günlük sürenin sözleşmeyle azaltılması | İşçi aleyhine olduğundan geçersizdir; 30 gün uygulanır. |
| Yıllık tazminat tutarının kanuni tavanı aşması | Sözleşmede ne kararlaştırılırsa kararlaştırılsın tavan uygulanır. |
| Tavanın hangi tarihe göre belirleneceği | İş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki tavan miktarı esas alınır. |
Emsal Karar
Emsal Karar 1: Giydirilmiş ücret ne kadar yüksek olursa olsun tavan aşılamaz
- Somut Olay
Bir kamu hastanesinde aşçı olarak çalışan işçinin iş sözleşmesi 27.06.2022 tarihinde emeklilik nedeniyle sona ermiştir. İlk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi, işçinin giydirilmiş brüt ücretini (12.476,18 TL, ıslah dilekçesinde 12.022,42 TL) esas alarak kıdem tazminatını hesaplamış, feshin gerçekleştiği tarihte geçerli olan kıdem tazminatı tavanını (10.848,59 TL) gözetmemiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Somut uyuşmazlıkta; davacının emeklilik nedeniyle iş sözleşmesinin feshedildiği 27.06.2022 tarihinde 10.848,59 TL olan kıdem tazminatı tavanı gözetilmeksizin 12.476,18 TL (davacının ıslah dilekçesinde 12.022,42 TL) giydirilmiş ücretten hesaplama yapılması mutlak emredici hüküm olan kıdem tazminatı tavanını aştığından hükmün bu yönden bozulması gerekmiştir.”
- Karar
Bölge adliye mahkemesi kararı bozulmuştur.