Kural olarak hayır. Ücretsiz izinde iş sözleşmesi askıda olduğundan bu süre yıllık izne hak kazanma süresine eklenmez ve bir yıllık sürenin bitiş tarihi ücretsiz izin kadar ileri kayar. Covid-19 salgını döneminde işverenin tek taraflı olarak verdiği ücretsiz izin ise bildirim süresine altı hafta eklenerek bulunan süreye kadar hesaba katılır. İşverenin verdiği ücretsiz izinler yıllık izinden de düşülemez.
Yasal Dayanak
4857 sayılı İş Kanunu m. 54 hükmü, çalışılmış sayılmayan sürelerin sonucunu belirlemektedir:
“Bir yıllık süre içinde 55 inci maddede sayılan haller dışındaki sebeplerle işçinin devamının kesilmesi halinde bu boşlukları karşılayacak kadar hizmet süresi eklenir ve bu suretle işçinin izin hakkını elde etmesi için gereken bir yıllık hizmet süresinin bitiş tarihi gelecek hizmet yılına aktarılır.”
Doğum sonrası isteğe bağlı ücretsiz izin bakımından m. 74 hükmü açıktır:
“İsteği halinde kadın işçiye, yirmidört haftalık sürenin tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde yirmialtı haftalık süreden sonra altı aya kadar ücretsiz izin verilir. Bu izin, üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinme hâlinde eşlerden birine veya evlat edinene verilir. Bu süre, yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz.”
m. 56 ise ücretsiz iznin yıllık izin yerine sayılmasını engellemektedir:
“İşveren tarafından yıl içinde verilmiş bulunan diğer ücretli ve ücretsiz izinler veya dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izne mahsup edilemez.”
Çalışılmayan Sürelerin Yıllık İzne Etkisi
| Süre | Yıllık izne hak kazanma süresine etkisi | Kaynak |
|---|---|---|
| İşçinin talebiyle kullanılan ücretsiz izin | Sayılmaz | Yargıtay 9. HD, E. 2021/3890, K. 2021/11056 |
| Doğum sonrası altı aya kadar isteğe bağlı ücretsiz izin | Sayılmaz | 4857 m. 74 |
| Doğumdan önce ve sonra çalıştırılmayan analık izni süreleri | Sayılır | 4857 m. 55/b |
| Muvazzaf askerlik nedeniyle çalışılmayan süre | Sayılmaz | 4857 m. 55/c; Yargıtay 9. HD, E. 2021/3890, K. 2021/11056 |
| Covid-19 döneminde geçici m. 10 uyarınca işverenin tek taraflı verdiği ücretsiz izin | Bildirim süresi ile altı haftanın toplamına kadar sayılır | Yargıtay 9. HD, E. 2025/3201, K. 2025/4965 |
Emsal Kararlar
Emsal Karar 1: İşçinin kullandığı ücretsiz izin ve askerlik süresi izin hesabından dışlanmaktadır
- Somut Olay
Bir bankada 13.08.1990-12.07.2016 tarihleri arasında çalışan işçi, emeklilik nedeniyle ayrıldıktan sonra fark yıllık izin ücreti talep etmiştir. İşçinin 1994 yılında bir ay ücretsiz izin kullandığı ve 1995 yılında sekiz ay süreyle askerlik nedeniyle ücretsiz izinli olduğu belirtilmiştir. Bölge adliye mahkemesi, izin hakkının hesabında bu dönemleri dışlamamıştır.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Yıllık ücretli izin alacağına esas sürenin hesaplanmasında, çalışılan ve İş Kanununa göre çalışılmış sayılan sürelerin toplamı esas alınmalıdır. Çalışılmayan veya kanun gereği çalışılmış sayılmayan süreler, örneğin işçinin iş sözleşmesinin askıda olduğu süreler, kıdem süresinden sayılmamalıdır. Bu anlamda ücretsiz izinde geçen süreler dikkate alınmaz. Zira kanunda bu durumlar çalışılmış sayılan günler içinde yer almamıştır.”
- Karar
Bölge adliye mahkemesi kararı oy birliğiyle bozulmuştur.
Emsal Karar 2: Salgın döneminde işverenin tek taraflı verdiği ücretsiz izin sınırlı olarak hesaba katılmaktadır
- Somut Olay
Covid-19 salgını döneminde ücretsiz izne çıkarılan işçiler bakımından bölge adliye mahkemeleri farklı kesin kararlar vermiştir. Bir daire ücretsiz izin sürelerini tamamen dışlayarak işçinin kıdem tazminatına ve yıllık izin ücretine hak kazanmadığını kabul etmiş, diğer iki daire ise bildirim süresine altı hafta eklenerek bulunan sürenin hizmet süresine katılması gerektiğine karar vermiştir. Uyuşmazlık, 5235 sayılı Kanun'un 35. maddesi uyarınca Daireye gönderilmiştir.
- Yargıtay'ın Gerekçesi
“Belirtmek gerekir ki Dairemizce kıdem tazminatına esas alınamayacağı kabul edilen askı süreleri kanun ve sözleşmeden doğmaktadır. 4857 sayılı Kanun'un geçici 10/2 hükmünde öngörülen ücretsiz izin ise kanuna dayanmakla birlikte işverenin tek taraflı tasarrufu ile gerçekleşmektedir.”
“Tüm bu hususlar değerlendirildiğinde; düzenlemenin amacı ve taraflar arasındaki hak ve menfaat dengesi de göz önünde bulundurularak, yıllık ücretli izin ve kıdem tazminatına esas sürenin belirlenmesinde, bildirim süresine altı haftanın eklenmesiyle oluşan süreyi geçmemek kaydıyla işçinin 4857 sayılı Kanun'a eklenen geçici 10/2 hükmü kapsamında ücretsiz izinde geçirdiği sürenin dikkate alınması gerektiği, bunu aşan kısmın kıdeme esas süreye eklenemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.”
- Karar
Uyuşmazlık, ücretsiz izin süresinin bildirim süresine altı hafta eklenerek bulunan süreye kadar hesaba katılmasına hükmeden daire kararları doğrultusunda oy birliğiyle ve kesin olarak giderilmiştir.
İspat Bakımından Hazırlanması Gerekenler
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hata
İşveren tarafında sık yapılan hata, işçiye verilen ücretsiz izinlerin veya iş yoğunluğunun azaldığı dönemlerde verilen dinlenme sürelerinin yıllık izin alacağından düşülmesidir. Bu uygulama m. 56 uyarınca geçersizdir; ücretsiz izin yalnızca izne hak kazanma süresini etkiler, kullanılmış yıllık izin yerine geçmez.