Vardiyası Haftalık Dönüşen İşçide Fazla Mesai Gece ve Gündüz Haftalarının Ortalamasıyla BulunurYargıtay 9. Hukuk Dairesi - 2016/18530 E. , 2020/2887 K. , 24.02.2020
MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraflar vekillerince istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
YARGITAY KARARI
A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı işten haksız yere çıkarıldığını iddia ederek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ve fazla mesai alacaklarının tahsilini talep etmiştir.
B) Davalılar Cevabının Özeti:
Davalı, davanın reddini talep etmiştir.
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti ve Yargılama Süreci:
Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak ihbar tazminatı talebinin reddine, sair taleplerin kısmen kabulüne karar verilmiştir.
D) Temyiz:
Kararı taraflar vekilleri temyiz etmiştir.
E) Gerekçe:
1- Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, tarafların aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2- Taraflar arasında fazla mesai alacağı ihtilâflıdır.
Hükme esas alınan bilirkişi raporunda gece çalışması vardiya saatleri bölünerek ve toplam çalışma süresi haftalık 45 saatin üzerinde olduğu halde 0,50 ücret katsayısı ile çarpılarak hesaplanmıştır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden işyerinde haftalık dönüşümlü olarak gece ve gündüz vardiyalarında çalışma yapıldığı, gece çalışılan hafta cumartesi yapılan yarım gün çalışmanın olmadığı, gündüz haftalık 7,5 saat fazla çalışma hesaplanmasının isabetli olduğu, ancak 20.00-08.00 saatleri arasındaki gece vardiyasında 1,5 saat ara dinlenme mahsubu ile 7,5 saati aşan 3 saatlik kısmın günlük fazla mesai olduğu, buna göre gece çalışılan haftada haftalık 15 saat fazla çalışma süresinin bulunduğu, her iki vardiyanın ortalamasının haftalık 11,25 saat fazla çalışma süresine tekabül ettiği anlaşılmaktadır. Bu miktar çalışmanın 1,50 ücret katsayısı ile çarpılarak hesaplama yapılması gerekirken gece çalışması süresinin eksik hesaplanıp eksik katsayı ile çarpıldığı rapora itibarla hüküm kurulması hatalıdır.
3- Davacı vekilinin 05.02.2016 havale tarihli talep arttırım dilekçesinde alacak kalemlerini brüt miktarlar üzerinden belirlediği görülmektedir. Mahkemece talep doğrultusunda brüt miktarlar yerine net miktarlar üzerinden hüküm kurulup infazda tereddüt yaratacak şekilde miktarların brüt mü yoksa net mi olduğunun belirtilmemesi de hatalıdır.
F) Sonuç:
Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 24.02.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yakın PerspektifKararın Hukuki Sonuçları
#Gece ve gündüz vardiyası haftalık dönüşen işçinin fazla mesai süresi nasıl belirlenir?
Her iki vardiya haftası ayrı hesaplanıp ortalaması alınır. Yargıtay 9. HD, 2016/18530 E., 2020/2887 K. sayılı kararında (24.02.2020), gündüz haftasında 7,5 saat, 20.00-08.00 gece vardiyasında 1,5 saat ara dinlenme mahsubuyla 7,5 saati aşan 3 saatlik kısım günlük fazla mesai sayılarak gece haftasında 15 saat fazla çalışma bulunduğunu; iki vardiyanın ortalamasının haftalık 11,25 saate tekabül ettiğini belirlemiştir.
#Toplam çalışma haftalık 45 saati aşıyorsa gece fazla mesaisi hangi katsayıyla çarpılır?
1,50 katsayısıyla çarpılır; yalnızca 0,50'lik zam farkı üzerinden hesap yapılamaz. 2016/18530 E. sayılı kararda bilirkişinin gece çalışması vardiya saatlerini bölerek ve toplam çalışma süresi haftalık 45 saatin üzerinde olduğu hâlde 0,50 ücret katsayısıyla çarparak hesap yapması hatalı bulunmuş, sürenin eksik hesaplanıp eksik katsayıyla çarpıldığı rapora itibarla hüküm kurulması bozma sebebi sayılmıştır.
#Talep artırım dilekçesinde alacaklar brüt istenmişse mahkeme net üzerinden hüküm kurabilir mi?
Kuramaz; ayrıca hükmedilen miktarların brüt mü net mi olduğu belirtilmezse infazda tereddüt doğar. 2016/18530 E., 2020/2887 K. sayılı kararda davacı vekilinin 05.02.2016 havale tarihli talep artırım dilekçesinde alacak kalemlerini brüt miktarlar üzerinden belirlemesine rağmen mahkemenin net miktarlar üzerinden hüküm kurması ve bu ayrımı göstermemesi ayrı bir bozma sebebi olarak gösterilmiştir.